Rrëqebulli specia legjendare e pyjeve të Ballkanit

Në Shqipëri jetojnë sot mbi 55 mijë kafshë të egra, por nga ky numër rezulton i inventarizuar vetëm 1 rrëqebull. Klasifikuar në rrezik për zhdukje, rrëqebulli përbën  sot vetëm 0.002 përqind të të gjithë kafshëve që janë mundur të inventarizohen në territorin shqiptar. Të dhënat vijnë nga Agjencia Kombëtare e Zonave të Mbrojtura, por mjedisorët besojnë se numri i këtij lloji autokton për rajonin e Ballkanit mund të jetë nga 10 deri në 20 individë në vendin tonë. Megjithatë gjuetia pa fre, shpyllëzimi masiv dhe mungesa e një drejtimi afatgjatë politik kundrejt çështjeve mjedisore e bëjnë klimën pesimiste për rastin e rrëqebullit.

This slideshow requires JavaScript.

I vetëm rrëqebull i inventarizuar rezulton të jetë një individ në Parkun rajonal Nikaj-Mërtur në Tropojë, fotografuar me “kamera-kurth” fillimisht në prill 2016 dhe sërish në nëntor 2017 nga shoqata PPNEA (Shoqata për Mbrojtjen dhe Ruajtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri). PPNEA, së bashku me shoqata të tjera të ngjashme në Maqedoni, Mal të Zi dhe Kosovë, prej më shumë se 10 vitesh koordinon programin e rimëkëmbjes së rrëqebullit për vendin tonë. Vitin e fundit ajo ka mundur të vendosë një “kuti-kurth” për të kapur një rrëqebull në mënyrë që ta pajisë atë me gjurmues-satelitor, çka do ta ndihmonte grupin e studiuesve për ta kuptuar më mirë shtrirjen territoriale të rrëqebullit në Shqipëri.

rreqebulli
PPNEA//Foto e kapur nga kamera kurth më 26 mars 2016.

Për herë të parë PPNEA fotografoi një rrëqebull me “kamera-kurth” në vitin 2011. Fotoja u fiksua në Malin e Munellës në kufirin mes Pukës dhe Mirditës. Pikërisht në këtë zonë mendohet se jetojnë rreth 4-6 individë.

Harta e shtrirjes se rreqebullit ne Ballkan
EuroNatur Foundation//Mendohet se individë që gjenden në parkun e Mavrovës në Maqedoni, kanë klonizuar territore të tjera, si për shembull pjesët veriore të Shqipërisë.

Në Munellë, në vitin 2015 PPNEA bëri me dije gjetjen e një rrëqebulli të pajetë. Fotoja e publikuar nga shoqata ngjalli reagime pasi vinte në periudhën e shpalljes së ndalimit të gjuetisë. Megjithë zemëratën e gjerë të dashamirësve të natyrës kjo gjetje vërtetoi pretendimet e mjedisorëve se në këtë zonë gjenden individë riprodhues, pasi rrëqebulli i pajetë ishte i vogël.

rreqebulli-ngordhur
PPNEA//Vogëlush i një rrëqebulli gjetur i pajetë në Malin e Munellës, Pukë.

Konsideruar si “streha e fundit e rrëqebullit në Shqipëri” Mali i Munellës ka kohë që është kërkuar të kthehet në “Park Kombëtar”. Mjedisorët besojnë se mbrojtja me ligj e kësaj zone do të ndihmonte në zgjatjen e jetës së kësaj specie.

Ndërkohë një habitat i rrëqebullit mendohet se është gjithashtu parku i Shebenik-Jabllanicës në Librazhd.

Por pse nuk shpallet park kombëtar zona e Malit të Munellës?
Një nga kundërshtitë që has ideja e parkut është fakti se kjo zonë është e pasur me mineral bakri dhe mund të përkthehet në vlera të majme parashë nëse shfrytëzohet si duhet. Por në periudhën e gjatë të tranzicionit sektori minerar në vend kaloi në krizë të plotë. Nga qeveritarët për ta zgjodhur këtë gjendje është parë si alternativë vetëm koncensionimi, ndërsa investimet për të rehabilituar zonën, sidomos nga shpyllëzimi dhe erozioni masiv, kanë qenë zero.

Po rrëqebulli pse po zhduket?
Në vitin 1950 në Shqipëri numëroheshin 86 individë të rrëqebullit, por vetëm 50 vite më vonë 70% e kësaj popullate u zhduk. Në vitin 2000 Drejtoria e Përgjithshme e Pyjeve dhe Kullotave (DPPK) raportonte si numër 26 individë duke dëshmuar qartë rrezikun që po i kanosej kësaj specie. Specialistë të AKZM i kanë vënë në diskutim shifrat e deklaruara në të kaluarën me pretendimin se metodologjia e inventarizimit ka qenë aspak profesionale. Por sidoqoftë në vitin 2017 inventarizimi i AKZM nxorri vetëm një individ çka e klasifikon përfundimisht rrëqebullin në potencialisht në rrezik për zhdukje.

Sigurisht shifrat e kohës mund të mos jenë të sakta, por ato japin gjithësesi trendin dhe e bëjnë më të kuptueshme dinamikën e situatës.

Rrëqebulli, një nga kafshët më ikonike të rajonit të Ballkanit, ushqehet kryesisht me të vegjlit e dy-thundrakëve si kaprolli, dhia e egër, derri i egër, por edhe me shpendë të ndryshëm apo dhe brejtës si lepuri, miu, ketri etj. Fakti është se me vite në Shqipëri janë pakësuar ndjeshëm edhe këto kafshë, çka shpjegon logjikisht edhe zhdukjen e rrëqebullit. Gjuetia pa fre është ndër shkaqet kryesore.

Sipas të dhënave të DPPK për periudhën 1950-2000 disa prej këtyre kafshëve pësuan një reduktim të frikshëm. Për shembull numri i popullatës së kaprollit, u reduktua me mbi 80% nga 4300 në vitin 1950 në 470 individë në vitin 2000. 17 vite më vonë AKZM raportoi të inventarizuar vetëm 102 kaproj. Pra ka një zhdukje të rreth 97% të kësaj specie në vendin tonë. Çka afërmendsh ka dhënë ndikim edhe në popullatën e rrëqebullit.

Gjithashtu një nga arsyet më të forta të zhdukjes së kësaj kafshe të rrallë, ëshgë edhe fenomeni i shpyllëzimit.

Sipas Bankës Botërore në vitin 2005 Shqipëria kishte 7824 km katrorë pyje. Dhjetë vite më vonë u tha se vendi ynë kishte 109 km katrorë më pak.

Harta e shtrirjes se rreqebullit ne Shqiperi
EuroNatur Foundation//Mali i Munellës zona e vetme ku është konfirmuar tashmë riprodhimi i rrëqebullit në Shqipëri.

Kështu me zhdukjen e shumë pyjeve dhe të shumëllojshmërisë së kafshëve, habitatet për rrëqebullin janë minimizuar drastikisht. Edhe habitati i fundit i mbetur, zona e Malit të Munellës, është në rrezik nga mos-miratimi i planit për ta kthyer atë në park kombëtar dhe mungesa e një plani të qartë për rijetësimin e kësaj zone.

Advertisements

120 mijë persona vizituan Alpet këtë vit… Vërtetë?! Si mund të përftohen këto të dhëna në turizëm dhe a janë të sakta?

Alpet e Shqipërisë janë një ndër destinacionet më të preferuara turistike në Shqipëri, por edhe pse ky rajon ka tashmë një plan kombëtar sektorial zhvillimi (2017-2030 në pritje për t’u miratuar), nuk ka ende një mekanizëm të qartë se si nxirren të dhënat në lidhje me numrin e vizitorëve.

Shifrat që referojnë institucionet janë të luhatshme vit pas viti dhe për rrjedhojë shihen me sy skeptik, çka mund të vërë në diskutim edhe vetë planin afatgjatë të zhvillimit për këtë zonë dhe më tej edhe për të gjithë vendin.

Si fillim duhet thënë se parku i Alpeve është më i madhi në vend. Ai shtrihet në një sipërfaqe prej rreth 2 000 km² dhe përmban në të dy parqe kombëtare (Lugina e Valbonës; Parku i Thethit) dy parqe natyrore rajonale (Nikaj-Mërtur; Shkrel) dhe një rezervat strikt natyror (Lugina e lumit të Gashit). Ka gjithsej 33 liqene akullnajore, dhe më tepër se 8 lumenj kryesorë (Lumi i Valbonës, Lumi i Shalës, Lumi i Tropojës, Lumi i Gashit, “Përroi i Thatë”, Lumi i Cemit, Lumi i Vermoshit, Lumi i Kirit).IMG_9749 Eshtë kontrasti i jashtëzakonshëm i relievit dhe pikërisht natyra tejet e larmishmeqëi tërheq më së shumti vizitorët në këto anë. Por sa është numri i tyre?

Sipas Drejtorisë së qarkut Kukës të Agjencisë Kombëtare të Zonave të Mbrojtura (AKZM), numri i vizitorëve në Alpe për këtë vit ka qenë rreth 120 mijë persona. Ishte Besnik Hallaçi, drejtues i kësaj drejtorie, që e përmendi këtë shifër gjatë një prezantimi të Parkut të Valbonës në muajin gusht. Ai qe i ftuar si ekspert në shkollën verore të organizuar nga GIZ (1-8 gusht, Valbonë) për raportimin e çështjeve që kanë të bëjnë me mjedisin.

I pyetur se në çfarë mënyre ishte përftuar kjo shifër, Drejtori i AKZM-ës për Kukësin tha se qe përdorur një teknikë e veçantë, të cilën ai nuk e specifikoi konkretisht. Në vitin 2016-të në këtë rajon numri i vizitorëve qe raportuar se kishte qenë 67 mijë. Pra sipas AKZM numri i vizitorëve është dyfishuar për vetëm dy vite, gjithmonë nëse edhe shifrat e dy viteve të mëparshme kanë qenë të sakta…

Duke folur më tej në prezantimin e tij dhe ballafaqimin me studentët e shkollës verore, Besnik Hallaçi përmendi si metodologji informacionin e përcjellë nga infopoint-et, kapacitetet akomoduese dhe pikat doganore.

Në këtë pjesë shifrat e tij u vunë edhe më tej në diskutim pasi aktualisht në Luginën e Valbonës infopoint-i nuk është në punë. Nga parqet në Alpe, një strukturë e tillë funksionon vetëm në Theth. Kjo zonë e gjerë ende operon si park i hapur, që do të thotë se, për të hyrë në të, në asnjë sit të saj turistik, nuk ka tra, apo sistem pagese.

Pjesa më e madhe e bujtinave, përgjithësisht nuk mbajnë regjistra për vizitorët dhe disa prej tyre funksionojnë në mënyrë gjysmë-formale. Ndërkohë, jo të gjithë vizitorët udhëtojnë për në Alpe duke kaluar në pikat doganore. Shtetasit shqiptarë shpesh i vizitojnë  parqe të Alpeve edhe pa kaluar pikat-doganore. Kështu duke pasur parasysh këto detaje mund të themi se metodologjia e përllogaritjes së shifrave është tejet e diskutueshme.

Por pse kanë rëndësi shifrat?

Parku i Alpeve ka brenda tij territore nga 4 bashki dhe përfshin në të 12 zona administrative vendore (Bajram Curri; Bujan; Kelmend; Lekbibaj; Margegaj; Pult; Shalë; Shkrel; Shllak; Shosh; Temal; Tropojë).

Shpesh të cilësuara si disa nga zonat më të varfëra të Shqipërisë – sidomos zonat e izoluara gjeografike – popullsia e këtyre njësive administrative sipas “censusit” të vitit 2011 ka qenë 28 mijë banorë. Ka qenë sepse situata ka ndryshuar.

Njësitë  administrative Popullësia (banorë) Sipërfaqe (km²) Densiteti Censius 2011 (banorë/km²)
Bajram Curri 5340 3 1 749
Bujan 2550 110 23
Kelmend 3056 376 8
Lekbibaj 1207 175 7
Margegaj 2346 259 9
Pult 1529 132 12
Shalë 1804 219 8
Shkrel 3520 262 13
Shllak 671 63 11
Shosh 304 65 5
Temal 1562 113 14
Tropojë 4117 205 20
Totali 28006 2003  

Vazhdimisht “mungesa e fondeve” ka qenë justifikimi për autoritetet qëndrore dhe vendore për mungesën e investimeve dhe shërbimit të qytetarëve të këtyre zonave. Kushtet e vështira të jetesës ishin faktorët kyç që detyruan pjesën më të madhe të banorëve të shpërnguleshin, në fillim-vitet ’90, ‘2000 e më tej.

Por pavarësisht se nuk kanë patur përkrahjen e institucioneve, banorët ekzistues të Alpeve kanë mundur ta zhvillojnë vetë njfarë infrastrukture të turizmit duke investuar në banesat e tyre dhe duke i hapur shtëpitë për vizitorët. Ky ishte fillimi…

IMG_9648.JPGNë 10 vitet e fundit kjo frymë ka bërë që shumë familje t’i rikthehen këtyre zonave për të bërë të njëjtën gjë sikurse patriotët apo bashkë-fshatarët e tyre. Shumë shtëpi të vjetra u rindërtuan si bujtina, ndërsa shumë të tjera të reja zunë vend krah tyre duke u kthyer në hotele.

Situata aktuale tashmë është ndryshe. Në Alpe tashmë është tejkaluar koha e mungesës së shërbimeve ndaj turistëve. Tashmë ka plot mundësi akomodimi.

72 bujtina janë sot vetëm në Theth me afërsisht 1000 shtretër. Kjo gjë ka bërë që, sipas institucioneve, numri mesatar ditor i vizitorëve të arrijë në 300-500 njerëz dhe gjatë fundjavave korrik-gusht, Thethi të presë edhe 1000 vizitorë në ditë (burimi AdZM Shkodër 2017; Gazeta Vija Nr.13, Botim i organizatës GO2).

Pikërisht duke hulumtuar në terren zhvillimin e zonave dhe duke studjuar ndryshimet që ndodhin herë pas here në to, arrihet në të dhëna që më pas mundet të jenë bazë për politikat zhvilluese. Diçka të tillë kreu Fondi Shqiptar i Zhvillimit, duke hartuar Planin Kombëtar Sektorial të Alpeve (2017-2031).

Në këtë plan sektorial Fondi ka mundur të përllogarisë edhe “nivelin optimal të akomodimit” duke shpërndarë pak-a-shumë edhe fluksin e turistëve në 22 lokalitete. Kështu në parkun më të madh të vendit, këto 22 destinacione do të kenë afërsisht 10550-11650 shtretër.

Tabela 1 – Burimi: Gazeta Vija referuar Planit Sektorial të Zhvillimit, Nr.12, Botim i organizatës GO2.

Lokalitetet Niveli optimal i akomodimit 
Theth 1500-1550
Valbonë 1600-1650
Vukël-Nikç 500-550
Çerem 150-200
Rragam 150-200
Sulbicë 150-200
Grykëderdhja e Shalës 200-250
Dushaj 100-150
Lekbibaj 250-300
Curraj i Epërm 250-300
Tropojë e Vjetër 650-700
Lepushë 550-600
Reç 200-250
Bogë 450-500
Lugina e Kirit 150-200
Ndërlysaj 150-200
Koman 200-250
Koplik i Sipërm 600-650
Bajram Curri 500-550
Vermosh 950-1000
Tamarë-Selcë 600-650
Razëm 700-750
TOTALI I ALPEVE 10550-11650

Ja se përse kanë rëndësi shifrat, ato mundësojnë kuptimin e trendit të zhvillimit të një zone apo vendi të caktuar, dhe falë tyre duke u bazuar në to si të dhëna, mundet që të parashikohet më pas politika e duhur që mund ta drejtojë këtë zhvillim në drejtimin e duhur, drejtim i cili mundet të përkthehet në prosperitet për të gjithë.

Vizitorët, banorët dhe sidomos biznesmenët që kanë investuar në Alpe, duhet ta kuptojnë se nëse të dhënat që ata përcjellin janë të sakta, edhe zhvillimi që ata presin do të jetë gjithashtu “i saktë” për ta.

Por si mund të përftohen të dhëna të sakta për turizmin?

Të dhënat në ekonomi përgjithësisht përftohen falë kontrolleve që autoritetet fiskale kryejnë në terren, studimeve dhe sidomos nga bashkëpunimi me bizneset.

Pikërisht “bashkëpunimi” ka qenë i vështirë për zonën e Alpeve, pasi qytetarët që kanë zhvilluar turizmin atje kanë qenë të vetëm në iniciativat e tyre dhe sot ndihen të cunguar kur Shteti u aplikon taksa dhe shpesh i gjobit për kundravajtje fiskale.

Bizneset familjare të zonës së Alpeve janë ngritur kryesisht duke u përballur – në mos me problemet ekonomike – me probleme të infrastrukturës, probleme të pronësisë por edhe të zhvillimit (për një kohë të gjatë ka pasur mungesë të planeve rregulluese nga autoritetet lokale). Zona të thella ende sot janë pa rrugë, pa ujë të pijshëm, pa furnizim të rregullt me energji elektrike dhe pa mbulim me valë të komunikacionit.

Megjithatë bujtina të ndryshme kanë mundur të tërheqin vizitorë falë zotimit të vetë banorëve për t’i përballuar të gjitha këto mangësi me investime personale. Sistemim rruge. Shtrim tubacioni uji. Gjeneratorë. Lidhje me internet satelitor.

EGI_5.JPGTë gjitha janë kosto, por s’janë marrë ndonjëherë parasysh nga politikat fiskale që zbatohen duke mos-favorizuar aspak formalizimin e bizneseve në zonë, por përkundrazi aktivitetin informal. Një aktivitet informal, s’i raporton asnjë instance, përkundrazi i shmang ato.

Prandaj nëse presim të dhëna të sakta për turizmin, në mënyrë që të ideohet më pas një plan-zhvillues i saktë, mund të themi se më parë duhet të presim formalizimin e bizneseve që veprojnë në këtë sektor dhe sidomos në zona me vështirësi ekonomike sikurse Alpet, që duhet të jenë me prioritet për pushtetet lokale dhe qëndrore.

Si mund të formalizohen bizneset në Alpe?

Ka shumë mënyra. Si fillim duhet që të nxitet fryma e duhur që e nxit këtë proces.

Një frymë e tillë konsiderohet aplikimi i një pakete taksash “miqësore” përmes një politike të butë fiskale. Formalizimi i bizneseve më së shumti familjare mund të vijë vetëm kur ky lloj biznesi të favorizohet kundrejt bizneseve të mëdha që shfaqen në të njëjtin sektor, në rastin konkret po flasim për turizmin dhe veçanërisht Alpet.

Aktualisht Qeveritë e ndryshme kanë treguar se në sektorin e turizmit po favorizojnë më shumë investimet e mëdha, duke krijuar nisma ligjore që i përjashtojnë nga taksat për vite të tëra. Ndërtimi i hoteleve me “5 yje” tashmë po konsiderohen “investime strategjike”. Atyre po u mundësohet përjashtim nga taksat dhe shërbim i të gjithë infrastrukturës nga ana e shtetit, ndërkohë për bizneset familjare, sidomos të Alpeve, sikurse e thamë më lart, s’ka ndodhur dhe s’po ndodh aspak kështu.

Pse mos të jenë të gjithë Alpet zonë e taksës zero? (Sigurisht duke ndaluar më parë investimet dhe ndërtimet e mëdha, tipit resorte, apo hotele shumëkatëshe që nxisin më së shumti turizmin aspak autentik dhe në vetëm një zonë se sa zhvillimin e gjithanshëm të krejt rajonit).

Bizneset në Alpe mund të formalizohen fare lehtë duke u zgjidhur fillimisht problemi i pronësisë. Në këtë rajon, pjesa më e madhe e banorëve nuk kanë çertifikata të pronësisë dhe kjo ia bën atyre të pamundur shfrytëzimin e kapitalit si agregat për të përfituar kredi, kjo në mënyrë që të zgjerojnë investimin e tyre. Nga ana tjetër procesi i legalizimit nuk ka ecur sipas pritshmërive fillestare. Kjo zonë nuk ka patur aspak prioritet sikurse, fjala vjen, në zona informale në qytete.

IMG_9710.JPGPo kështu formalizimi mund të arrihet falë aplikimit të subvencioneve. Për shembull ata që kanë investuar në shtëpitë e tyre, shteti mund t’iu subvencionojë koston e rindërtimit. Subvencionimi i shtretërve si njësi akomoduese është gjithashtu një mënyrë e mirë që mund t’i shtyjë pronarët e bujtinave të mbajnë rregjistra dhe të raportojnë çdo vizitor që pushon në ambientin e tij.

Nëse këto çështje zgjidhen ose së paku merren në konsideratë dhe aplikohen për t’u zgjidhur, atëherë në Alpe mund të mbizotërojë klima e duhur për të bërë biznes dhe në këtë mënyrë mundet të përftohen edhe të dhëna më të sakta, edhe plane-zhvillimi më të drejta e optimale për zonën.

Vetëm kështu më pas do të mund të kemi të dhëna të sakta edhe për vizitorët… vetë “bizneset” mund t’i numërojnë dhe raportojnë vizitorët në ambientet e tyre.

“Alpet si Fierza?!” Do të duhen 100 hidrocentrale!

Pas tre vitesh protesta kombëtare e ndërkombëtare, qytetarët kanë tashmë me zë dhe figurë edhe pozicionin e ish-Kryeministrit në lidhje me hidrocentralet në Valbonë. Në emisionin “360 gradë” të Artur Zhejit (4 tetor) ish-Kryeministri i justifikoi lejet koncesionare për hidrocentrale (HEC) të dhëna gjatë qeverisjes së tij me arsyetimin se “taksapaguesit shqiptar nuk ngarkoheshin në asnjë qindarkë të tyren në këto projekte”. Nga ana tjetër, për rastin e HEC-eve në Valbonë ai përgjithësoi duke theksuar se “kapaciteti energjitik i lumenjve të Alpeve është i barabartë me Fierzën”. Ish-Kryeministri tha për këtë pjesë se “nuk merrte përsipër t’i privonte shqiptarët nga gjithë kjo energji” prandaj dhe kishte qenë dakord me projektet.

Mënyra se si e shtron ish-Kryeministri këtë çështje është naive dhe tërësisht manipuluese, sepse e gjithë zona e Alpeve klasifikohet si e rëndësisë së veçantë për sa i përket resurseve natyrore dhe turistike dhe në të nuk duhej lejuar ndërhyrja në mënyrë kategorike. Zona si Parku i Valbonës apo ai i Thethit aktualisht mbrohen me ligj si parqe kombëtare. Ndërkohë në fund të vitit 2017 është ideuar edhe “Plani Kombëtar Sektorial i Turizmit” që e kthen këtë rajon në një park të madh (Parku Kombëtar i Alpeve me sipërfaqe 86 mijë hektarë) çka nënkupton se plani afatgjat i kësaj zone është me fokus te turizmi dhe jo te industria energjitike.

Le t’i shkojmë për logjikë fjalëve të ish-Kryeministrit. Sa është kapaciteti energjitik i Fierzës?! Sipas Korporatës Elektroenergjitike Shqiptare, kapaciteti i instaluar i HEC-Fierzë është 500MW. Pra Alpet sipas ish-Kryeministrit kanë kapacitet energjitik 500MW! Por Fierza për të pasur këtë kapacitet ka një digë 136 metërshe dhe një liqen të tërë me ujë mbi të. Alpet jo! Kështuqë, si logjikë, do të duhen shumë HEC-e në mënyrë që të arrihet ky shfrytëzim. Nëse bëjmë disa llogaritje hamendësuese mundet ta nxjerrim se sa. Meqenëse natyra hidrike e Alpeve është afërsisht e ngjashme, le t’i referohemi projektit fillestar të propozuar me 12 HEC-e në Luginën e Valbonës ku kapaciteti do të ishte 51MW, kjo për të kuptuar “intensitetin” e HEC-eve që nevojitet për shfrytëzimin e lumejve të Alpeve. Në “Raportin e vlerësimit të ndikimit në mjedis” që i bashkëngjitej projektit të ideuar pretendohej se Valbona “mund të japë rreth 60MW fuqi të instaluar” (fq.74). Kështu nëse i qëndrojmë linjës logjike… nëse për 60MW në Valbonë mendohej të ndërtoheshin 12 HEC-e me kapacitete mesatarisht të vogla, për 500MW në tërë Alpet do të duhen së paku 100! Pra një masakër!

Sipas idesë së “shfrytëzimit energjitik” të ish-Kryeministrit, e gjithë zona e Alpeve mund të kthehet në kantier ndërtimi dhe gjasat janë të ndodhë nëse çështja e HEC-eve në parqet kombëtare të kalojë në heshtje sepse kjo ideja e “shfrytëzimit energjitik” nuk ka ndryshuar as te Kryeministri aktual.

Plani Kombëtar Sektorial i Turizmit që e kthen zonën e Alpeve në një Park Kombëtar të stërmadh nuk është miratuar, çka nxit dyshimin se kjo bëhet qëllimisht që projekte hidroenergjitike si për shembull HEC-et në Valbonë, Shalë, apo Kir të ideohen, miratohen dhe lejohen për t’u ndërtuar në të ardhmen duke vënë seriozisht në mëdyshje prioritetin ekonimik të zhvillimit të zonës: turizëm apo energjitikë?!

Edhe pse ka pasur deklarata nga Kryeministri aktual se në Valbonë nuk do të ketë më HEC-e të tjera, përveç atyre që janë në ndërtim, ende nuk ka diçka të shkruar rreth një ndalimi, apo anulimi kontrate/koncesioni në këtë zonë.

Për ta kuptuar më drejt se gjërat nuk kanë ndryshuar, pavarësisht qeverive të ndryshme: Deri në janar 2018, 109 hidrocentrale ishin në fazën e ndërtimit, ndërsa 284 të tjerë nuk kanë nisur ende të ndërtohen. Së bashku me 147 të cilët janë në fazën e prodhimit, totali i HEC-eve me koncesion është 540 vetëm për periudhën 2003-2018.


Sqarim!
Nuk kam asgjë kundër ndërtimeve të hidrocentraleve si mënyrë për të zhvilluar një sektor jetik për ekonominë sikurse është energjitika. Të ndërtohen! Por jo në parqet kombëtare! Ndërtimet në zona të mbrojtura janë kërcënim për trashëgiminë natyrore të këtij vendi!

Të tjera pamje nga masakra në Gjirin e Lalëzit (+Video)

Gjiri-i-LalëzitPas postimit të fundit dhe videove, që mundëm t’i shpërndajmë në rrjet me “Ecovolis” dhe Nismën “Thurje”, masakra e shpyllëzimit në “Gjirin e Lalëzit” është ca “më publike”, por sërish jo aq mjaftueshëm sa për t’i ndryshuar gjërat. Pemët atje kanë 10 vite që kanë zënë sharrën – po vërtetë, kështu është – por kurrë më furishëm dhe pa hesap se sa sot. Continue reading “Të tjera pamje nga masakra në Gjirin e Lalëzit (+Video)”

Ishulli i Sazanit, simbol i një sistemi ku “të gjithë ishin ushtarë”

SazaniI pagëzuar nga propaganda e regjimit të Enver Hoxhës me emrin “Çelësi i Otrantos”, ishulli i Sazanit – me shumë gjasa – është vendi ku historia e paranojës së atij sistemi mund të tregohet më qartë se kudo në Shqipëri, por…

Historia e Enver Hoxhës tregon se ishulli u çlirua më 22 tetor 1944 – 7 ditë pas çlirimit të Vlorës – dhe kjo datë ngjizi më pas jo vetëm shkollën 8-vjeçare, por të gjithë bazën që do të ndërtohej atje. Zëra të ndryshëm – madje edhe ciceronja e AKB-ës (Agjencia Kombëtare e Bregdetit) – thonë se në të vërtetë partizanët, Sazanin e gjetën të braktisur, gjë e cila e konsideron pjellë të propagandës së Hoxhës “çlirimin me armë” edhe të 5.7 kilometrave katrorë ishulli të Shqipërisë, por kjo është një tjetër histori, fakt është, që ajo çka ngjau me Sazanin, është një dukuri e vërtetë me atë çka ngjau me të gjithë Shqipërinë.

“Çelësi i Otrantos” u ndërtua njëjtë sikurse u ndërtua në të gjithë vendin, me dy histori paralele të cilat u jetuan ndryshe e u treguan krejt ndryshe. Ka persona – gjatë vizitës, vura re që kishte shumë të tillë – që besojnë se në Sazanin e asaj kohe jetuan 10 mijë njerëz. Ka të tjerë që besojnë se në atë bazë jetuan të privilegjuarit e sistemit, të cilët, bashkë me miqtë e tyre, pushonin në hotelet e ishullit dhe bënin plazh në gjirin më të bukur të Shënkollës duke ngrënë portokaj, fiq e madje edhe pjeshka, e gjitha kjo, në një kohë kur Shqipëria “ngordhte për bukë”. Unë nuk besoj kështu, besoj se kjo është vetëm njëra pjesë e historisë, historia e treguar nga propaganda e sistemit. Historia tjetër, ajo e vërteta, ajo e jetuara, do gërmuar dhe medoemos nxjerrë në dritë.

Gjatë vizitës së Sazanit – fatmirësisht për të kuptuar sadopak historinë tjetër – në grupin tonë ishte një mesoburrë nga Lezha, i cili tha se ishulli i kishte marrë rininë. Ai tregoi se kishte kryer ushtrinë në fillim të viteve ’80-të dhe që historia e Sazanit ishte krejt tjetër. Energjia elektrike në ishull, tha se ishte shkëputur në fund të viteve ’70-të, kur lidhja me kabull me anën tjetër të bregut qe prishur. Drita kishte vetëm 4 orë në ditë dhe ajo sigurohej falë gjeneratorëve. E gjithë zona nuk kishte pasur kurrë ujë. Ushtarët laheshin me ujë të kripur. Për të pirë, pihej ujë që vinte me autobote nga Vlora. Asnjëherë 10 mijë persona, pak familje në Sazan, më së shumti familje oficerësh, të cilët nën frikën e çimentos së armatosur të ishullit, mallkonin veten për damkosjen me të tillë fat të të afërmve të tyre.

Ushtarët – pjesa më e madhe beqarë – përjetonin ferrin me aksione në kushte mizerjeje ekstreme, që diktohej nga paranoja e sistemit, i cili tanimë ishull kishte kthyer të gjithë Shqipërinë. Në një “Luftë të Fortë” me Botën, i gjithë vendi ishte bombarduar me bunkerë, ndërkohë që paranoja kishte kapluar edhe njerëzit e thjeshtë, të cilët besonin vërtetë që mund të sulmoheshin, e jo më ushtarët e Sazanit, “Çelësit të Otrantos”.

Në të tilla kushte, hera-herës, ushtarë kishin gjetur vdekjen e tek-tuk kishin mbetur pa-raportuar, ndërkohë që kishte pasur dhe raste vetëvrasjeje – Sazani ka një gjir që quhet “Gjiri i Djallit – ku ishulli, sikurse tha vizitori, bënte të të ikte truri. Dikë e kishte bërë “t’i qëllonte vetes për plot 4 herë”.

Sazani është vendi ku sistemi, për të cilin i gjithë populli punonte dhe nxirrej në aksione ushtarake, mund të tregohet më qartë se kudo në Shqipëri, por për t’u rrëfyer duhen medoemos historitë e njerëzve që e jetuan atë tmerr, godinat e mbetura rrënojë të plaçkitjeve të post-’97-ës nuk kryejnë shumë rol.