Të darkosh në një vend me ish-kryeministrin

Shumëkujt prej nesh, qytetarëve të rëndomtë të këtij qyteti, nuk na ndodh shpesh të ndeshemi me njerëz të rëndësishëm, apo me personalitete të njohura. Fjala vjen, je me miqtë e tu në një restorant periferik të Tiranës dhe befas në sfond ai që hap derën është një ish-Kryeministër.

Shtatshkurtër. E njëjta fizionomi e fillim-viteve 2000, por ca më i vjetëruar në fytyrë, ca më i thinjur në flokë… Fatos Nano është ai që shoqëron me xhentilesë bashkëshorten. Darkë çift. Ulen në një tryezë anës murit. Aspak siklet nga rrethimi nga njerëz të rëndomtë a thua se i rëndomtë është tashmë edhe ai… Por a mundet të jetë e vërtetë? A mundet që një ish-Kryeministër si ai të jetë kthyer vërtetë në një “të rëndomtë”? A ekziston vërtetë një metamorfozë e tillë për politikanët?!

Jashtë një makinë me po atë targë simbol… “007”-ta e tij… që të bënte të mendoje se s’ka asgjë të rëndomtë këtu, Nano mbetet Nano. Megjithatë…

Një shishe verë e kuqe. Sallatë… më duket edhe rizoto. Një tavolinë e thjeshtë në dukje, por e pasur me prezencë. Kaq për detaje nga tavolina përtej, ndërkohë në tavolinën tonë debati që nisi ishte ai i ne të rinjve të rëndomtë të këtij vendi. “Çfarë do të bëjmë për të ardhmen?! A do të bëhet ky vend apo jo?! A ja vlen të rrimë këtu, apo të ikim edhe ne jashtë shtetit?!”

E ndërsa dyzimet dhe argumentat mes nesh thyheshin dhe forcoheshin me shembuj dhe kundërshembuj nga njëri-tjetri, ajo që më trazonte teksa shihja përtej tavolinën tjetër ishte: “Po ish-Kryeministrin a e trazon ndopak kjo temë? Çfarë do të mendonte ai për këtë pjesë? Çfarë do të na këshillonte ai ne pesë të shkolluarve, pesë të rinjve në mes të të njëzetave, të cilët njëjtë sikurse moshatarët tanë, po thyhemi nga mungesa e shpresës dhe meritokracisë që po dominon këtë vend.

Isha i vogël kur pashë Nanon për herë të parë. Mbaj mend ishte një aktivitet te Piramida, mos gaboj te Këmbana e Paqes. Aktivitet për fëmijë. Ishte koha e bujshme e “Muçi-Naçi-Baçi”-it dhe konflikteve të njohura politike brenda Partisë.

E kush mund ta mendonte atëherë. 15 vite më vonë. Edhe pse vetëm 66-vjeçar… ja tashmë datkat Nanon e zënë jashtë politikës, jashtë vëmendjes mediatike, apo trysnisë gazetareske. Ndërkohë pyetja që bëjm ne mes miqsh, mbetey “ku do të na zënë ne darkat pas 15 vitesh”… në Tiranë, Munich, Amsterdam…

Advertisements

Shtegtim në Sotirë, drejt ujëvarës më të bukur në Shqipëri

Ujëvarat janë skulpturat më të bukura të natyrës dhe Shqipëria fatmirësisht ka plot të tilla. Nëse s’i keni vizituar – apo s’i njihni ende – mund t’ju përmend disa. Ujëvara e Grunasit (Theth), Bogovës (Skrapar), Vinjës dhe Peshturës (Kurvelesh), Valbonës (Valbonë), Shëngjinit (Tiranë), Selcës (Malësi e Madhe); Belës (Kukës) ujëvarat e kanioneve të Osumit (Skrapar) e plot të tjera në zona të thella të vendit. Disa prej tyre kam mundur t’i shoh nga afër dhe mund t’ju them se si “Ujëvara e Sotirës” nuk kam parë gjëkundi. Prandaj duhet ta vizitoni me patjetër!

E pagëzuar si “Niagara e Shqipërisë” për nga rrëkeja e stërmadhe e ujit që formon në dy burime fare pranë, kjo ujëvarë gjendet 19.4 kilometra në jug të qytetit të Gramshit dhe është një nga më fantastiket. Emri i kësaj perle të natyrës vjen nga fshati Sotirë, që ndodhet 5 kilometra pranë. Burimi është prej ujërave nëntokësorë të malit të Tomorrit që shtrihet rreth 6 kilometra më tutje në jug.

Por, për të vajtur te “Ujëvara e Sotirës” nuk është dhe aq rrugë e lehtë. Në total duhen rreth 4 orë. Dy orë rrugëtim prej 80 kilometrash (Tiranë-Elbasan-Gramsh) mund të bëhen lehtësisht me makina të çfarëdoshme. Rruga është e mirë! Por për 15 kilometrat për në fshatin Sotirë bën mirë të kesh makinë të lartë pasi nuk ka rrugë. Madje në një segment të duhet edhe të kalosh shtratin e një përroi që i bashkohet “Lumit Tomorrica”.

Nga Gramshi deri në fshat të duhet rreth 1 orë me makinë. Me të mbërritur në Sotirë pjesa tjetër për te Ujëvara bëhet vetëm me këmbë dhe zgjat rreth 1 orë me ecje normale.

Rrugës për në Sotirë, të bie në sy mundi i banorëve për t’i bërë ballë erozionit të tokës dhe po kështu kushteve të vështira ekonomike. Prej këtyre vështirësive pjesa më e madhe e tyre janë shpërngulur. Por pavarësisht kësaj, ata pak që vazhdojnë të jetojnë në ato anë janë punëtorë dhe miqësorë. Kultivojnë livando dhe sherebelë. S’të thonë kurrë “Kush je? Ç’do këtej?”, por gjithmonë të pyesin se “Si ju shkoi udhëtimi?”; “Si t’u duk ujëvara?”…

Në vizitën time të fundit në Sotirë më bëri përshtypje një çift nga Presheva. Ata kishin ardhur enkas për të parë ujëvarën, pas 500 kilometrash që andej. Ju siguroj se u larguan plot mbresa!

Pas 5 kilometrash ecie mes bokërimash dhe terreni tejet të rrëshqitshëm për shkak të përbërjes argjilore të tokës, fundi i shtegut të ngjit mbi një kodër të gjelbëruar mirë. Aty që aty mundet ta dëgjosh zhurmën e rrëkesë së ujëvarës. Pasi ke ngjitur kodrën e vogël, të shfaqet një lëndinë që përballë ka një masiv shkëmbor. Nga ky masiv rrjedhin fort dy rrëke të mëdha. Njëra në të majtë dhe një tjetër më në të djathtë. E para bie direkt nga kreshta e shkëmbit, ndërsa tjetra del nga një e çarë në mes të faqes.

Nga ajo kodër mund të zbritet lehtësisht poshtë përmes një shtegu tjetër dhe pjesa që mbetet është thjesht zhytja në mbresa e syrit të lirë. Dielli është çelësi i kësaj zhytjeje në mbresa. Bëni të pamundur ta vizitoni ujëvarën përpara pasdites, sepse me të kapërcyer dielli përtej masivit shkëmbor, ai miksi magjik i ngjyrave nga blu në të gjelbër errësohet dhe uji i ftohtë të nxit mërdhi.

Eshtë interesante sepse me sa më thanë, banorët ujëvarën që del nga faqja e shkëmbit e quanin edhe si “Burimi i Kuçedrës”. Arsyeja?! Shpesh uji që rrjedh që andej pakësohet apo shtohet papritur, çka ka nxitur folkun mitik ta shpjegojë me një kafshë të përbindëshme që mund të jetojë brenda në shkëmb.

Ujëvara e Sotirës është perfekt edhe për “camping”. Lëndina që ju fola pak më sipër, është mjaftueshëm e hapur sa për t’u vendosur në të shumë çadra. Prej lëndinës mund ta soditësh ujëvarën për shtatë palë qejfe.

Kështu me pamjet dhe me këtë shkrim modest, për ju që keni qejf natyrën dhe sidomos ujëvarat, jua këshilloj si të detyrueshme vizitën e kësaj perle të shpallur prej vitesh si monument natyre.

Arrameras-Kamëz, ju tregoj për zonën e 88 salloneve të mobilierive

Dikur te Selvia në Tiranë kanë qenë nja 4-5 qofte mu në kryqëzim. Tymi dhe shamata e çdo kafshate qoftesh dhe e çdo gllënke birre atje ishte praktikisht pasqyra e të bërit biznes në Shqipëri. Shifte tjetri-tjetrin dhe vetëm se atij po i ecte mirë, shkonte dhe ia hapte ngjitur të njëjtin lloj biznesi…

Kështu për vetëm dhjetë pijetarë dhe fiksimaxhinj qoftesh, “Selvia” kishte futur në konkurrencë katër skajet e trotuareve të kryqëzimit, që lëshonin tym dhe piper për çdo qofte të pjekur. Fatkeqësisht me kalimin e kohës, pijetarët zunë vend në një lagje tjetër – Rruga e Kavajës – dhe biznesmenët e qoftes te Selvia ngelën me gisht në gojë. Dalë ngadalë u shpërngulën që aty, ose e kthyen biznesin te trendi i ri, sallon bastesh, ose lojrash fati.

Pikërisht kjo periudhë – e rreth dhjetë viteve më parë – mu kujtua kur po kthehesha nga një udhëtim në Alpe. Ç’ne mu kujtua kjo gjë?! Rrugës teksa po kthehesha me disa miq, në aksin rrugor Fushë-Krujë-Kamëz, na bëri përshtypje fakti se pjesa dërrmuese e bizneseve atje ishin mobilieri. Sa në njërin cep, në tjetrin. Ngjitur e ngjitur. Madje edhe në një godinë. Sallone pafund, me emra nga më të ndryshmit.

Mobilieri Abaz Ulliri… Afrimi, Afmeti, Albeni, Alberti, Albori, Andi, Arali, Arbi… S’po tallem! Disa nga emrat ua mbajta shënim. Janë vërtetë emra sallonesh mobilierie dhe të gjitha e kishin të shkruar gabim… “Mobileri”…

“Mobileri” Bajram Luka… Ballkani, Bariu, Besi, Biondri, Bruno, Caca, Cani, Dashi, Doku, Donat, Edi, Edisoni, Emiljano, Endri, Enis, Epika, Eri, Geri, Gerti, Globi, Golden, Halili, Ideari, Ilgari, Joti, Juli, Keli, Kena, Klajdi, Koçi, Koli, Kristi, Kurti, Leo, Luxi, Pllumi, Reli, Rraja, Rudi, Sajmiri, Sela, Selmani, Sinani, Topalli, Tosi, Valteri apo Vath-Xheka.

Seria e Mobilerive ne Fush-KrujeMore po kishte popullore, italiane, madje edhe turke. Kur u ktheva në shtëpi, nga kurioziteti, renda t’i shoh edhe njëherë me “Google-Street”. Njëri ndërkohë quhej edhe “Mobileri Inter”… teksa e pashë i thashë një shokut tim, tifoz të Milanit, “do t’i pranoje dhuratë ca mobilie shtëpie të porositura te kjo mobilieria?!”.

Mobileri InterNga fshati Arrameras i Fushë-Krujës, ku dikur bënin hije drurët e rrapit, e deri në Kamëz – gjithsej rreth 10 km – numëruam 88 mobilieri. Për ta kuptuar kontrastin me llojet e tjera të biznesit, pamë vetëm 13 lavazhe dhe 15 karburante apo pika servisi.

S’kam asgjë kundra kësaj zone – jam i sigurt se pjesa më e madhe e banorëve janë tepër punëtorë, pasi shumica e bizneseve ishin me investime të mëdha – por teksa i shihja më vinte ndërmend koha e qofteve te Selvia dhe ajo puna e të prishurit punë njëri-tjetrit duke ia hapur të njëjtin lloj biznesi ngjitur.

Mobilieri Fush-Kruje1Pyes veten çfarë potenciali do të ishte nëse të 88-ta këto biznese të së njëjtës zonë do të ishin nën të njëjtën markë, apo kompani… Eh çfarë “IKEA” fantastike do të ishte! Por sikurse thashë në fillim… kam përshtypjen se ky mikrobi i “qofteve” bën shumë tym dhe s’i lë idetë e mëdha të zhvillohen!

Plot yje që bien, mos i humbisni fotot nga një natë vezulluese në Luginën e Valbonës

Dy javë pas hënës së përgjakur, një tjetër aventurë me kundrimin e qiellit natën më qëlloi ta përjetoja në Valbonë. Pas fenomenit të jashtëzakonshëm të eklipsit të kuq, i cili zgjati disa orë, aventura e radhës nuk kishte hënë, por një qiell plot e përplot me yje që binin. Ndezja e qiellit me yje është një tjetër mundësi përrallore që – krahas shtegtimeve dhe kulinarisë – mund ta shijosh në parkun kombëtar të Valbonës.

Mungesa e zonave urbane pranë dhe e ndotjes që shkaktojnë qytetet, bën që qielli të mos ketë smok në Alpe dhe të jetë pasqyrë natën. Aq pasqyrë sa që, atmosfera, të të kujtojë filmat fantashkencë të tipit “Star-Wars” apo “Star Trek”. Kur vështron një qiell plot me yje, kupton se sa e vogël është bota përballë gjithë asaj gjithësie yjesh.

FOTO YJE 4Kundrimin e yjeve e kisha provuar edhe më parë në Alpe. Në Shalë, Theth edhe në Valbonë, por atmosfera e natës së 4 gushtit, ishte krejt tjetër gjë. Pas dy ditësh me shi, mbrëmja e së shtunës e gjeti luginën të kthjellohej nga një ndriçim i jashtëzakonshëm yjesh. “Rruga e Qumështit”… “Arusha e Madhe”… apo yjësi të ndryshme të cilat i ke dëgjuar shpesh, mundeshe t’i shihje me sy të lire, kjo pasi Hëna dritëvërbuese e natës nuk dukej gjëkundi.

Me grupin e trajnimit të shkollës verore të organizuar nga GIZ, u pajisëm me disa elektrikë dore dhe duke marrë me vete aparatët fotografikë rendëm për një shtegtim të vogël buzë malit të Kollatës. Mos kujtoni se ishte diçka e frikshme, sepse s’ishte aspak e tillë.

Malet rrinin në errësirë dhe përthithnin vezullimet. Me gjumin e tyre nuk ia prishnin aspak sfondin qiellit duke i lënë plot vend yjeve aq saqë, ndryshe nga ç’bëjnë ditëve, nuk ta trembnin syrin me lartësitë.

Me të vendosur aparatet, shkrepjet disasekondëshe, shoqëroheshin me të gjithë grupin që s’i ulnin kokat nga drejtimi së larti. Disa prej nesh u shtrinë përdhe mes luleve dhe erës së malit. S’ke parë ndonjëherë yll që bie? Po yje të tëra që bien?! Epo mos e humb kurrë një mundësi të tillë, shko në ndonjë mal gjatë gushtit dhe prit për natën e vezullimeve…

Si është ajo shprehja? “Mendo një dëshirë për aq here sa shikon një yll që bie”?!… Mund t’ju them se kjo shprehja është fiks për nga e pazakonshmja e së kundruari një fenomen të tillë në zonat urbane, sepse në Valbonë pamë plot të tilla.

Nga fotot që bëmë, disa prej tyre edhe i fiksuam me aparate. Ju ftoj t’i shijoni dhe pse jo, të frymëzoheni edhe më tepër që ta shijoni natyrën sa më shumë.

FOTO YJE 9FOTO YJE 1FOTO YJE 8FOTO YJE 2FOTO YJE 5FOTO YJE 11FOTO YJE 7FOTO YJE 3


Fotot u realizuan nga Enis Mehmeti dhe Gledis Hoxha.

“Takim” me Robinson Kruzon në Valbonë

E ke menduar ndonjëherë të lësh gjithçka pas dhe të nisesh për ndonjë udhëtim të gjatë?! Aq të gjatë sa të të duket i pafundë…

Fiks këtë gjë e mendoi 27-vjeçari Gonçalo Madeira rreth katër muaj më parë kur nisi një rrugëtim fantastik dhe plot aventura nga Portugalia, për në Spanjë, Francë, Gjermani, Austri, Slloveni, Kroaci, Bosnje, Mal të Zi dhe më pas në Shqipëri. Gonçalon pata fatin ta takoj gjatë një trajnimi veror të organizuar nga GIZ-Albania. Ishte dita e dytë e tij në Valbonë dhe kishte ardhur pas një shtegtimi të gjatë nga Thethi. Në anën perëndimore të Alpeve kishte kaluar prej shtegut malazez. Me të kaluar kufirin, një shkodran me emrin Toma i kishte mundësuar atij udhëtimin nga kufiri për në Bogë, atje ku qe vendosur fillimisht, për të nisur më pas shtegtimin me këmbë permes Alpeve shqiptare.

I lartë rreth një e tetëdhjetë, me hije tipike të ndonjë personazhi filmash – një shoku im i shkollës verore, Arditi, e pagëzoi me nofkën Robinson Crusoe – portugezi ishte flokëgjatë, mjekrosh, me një palë syze stil të vjetër. Tip tejet gazmor. Interesant sepse udhëtimin e kishte nisur duke lënë punën në një kompani ndërkombëtare si Microsoft në Lisbonë dhe kishte përfunduar studimet për neuro-shkencë. Tani?! Punonte punë të rëndomta pa pagesë thjesht për të marrë në këmbim strehë dhe ushqim gjatë shtegtimeve.

img_0194.png“Që në fillim kisha si synim t’i largohesha monotonisë, rutinës dhe asaj skllavërisë së kapitalizmit për një jetë të varur nga gjëja materiale, puna në zyrë dhe nevojat e rreme. S’e kam me qejf më të punoj për dikë, i cili kërkon thjesht të më shfrytëzojë. Mundohem që në shtegtimet e mia të mbaj kosto sa më të ulët. Të mos shpenzoj para. Të lëviz me mjete të çastit ose duke bërë hiking” na tregoi Gonçalo teksa Arditi i përgatiti një video-profil enkas për shkollën verore.

Udhëtari ynë i pazakontë nuk ishte i çmendur. Në vendet e tjera evropiane, përdorte një aplikacion të quajtur “work-away” me të cilin njerëz të ndryshëm afishonin oferta pune vullnetare në këmbim vetëm të akomodimeve. Kështu duke punuar me gjëra të zakonshme, si druvar, murator, apo punëtor krahu, ai kishte mundur të kalonte 8 vende për katër muaj, pa shpenzuar – pothuajse – asgjë. Ndërkohë ai edhe pse mbante një plan për të mos përdorur para, kishte menjëanë një plan rezervë për situata emergjence.

“Ruaj gjithmonë një sasi parash, me të cilat mundem të blejë një biletë kthimi për në Lisbonë” u shpreh flokëgjati i ngjashëm me ndonjë pirat apo aktor filmash. Por si ia bënte ai me familjen që kishte në Portugali?! Kontaktet i mbante thjesht me ndonjë mesazh në “whatsapp” të cilin mund ta shkurante në ndonjë vend ku mund të lidhej me rrjetin. Gonçalo na tha se kishte plot miq të cilët i kishte lënë pas në Lisbonë dhe që ishin të magjepsur nga guximi që kishte për të ndërmarrë një udhëtim të tillë.

IMG_0191“Plot miq të mi më thonë se kjo që po bëj është një aventurë e jashtëzakonshme. Njëri prej tyre do mund të më bashkohet pasi të përmbyllë studimet. Shumëkush më pyet se kur do të mbarojë ky shtegtim… unë s’di t’u jap një përgjigjje, por dua që mos të mbarojë kurrë” – na tha 27-vjeçari, i cili na tregoi planin që kishte, të udhëtonte për në Kosovë, më pas në Maqedoni, Greqi, Turqi e gjetkë, për në Azi. Dëshira e tij për këtë aventurë, e ushqente të bënte plot fotografi, të mbante një ditar me synimin për të shkruar një libër dhe ëndrra e vërtetë ishte që një ditë të blinte një tokë, të cilën do të mund ta punonte dhe ta gëzonte vetë në një nga vendet që kishte udhëtuar.

Ajo që më bëri përshtypje nga ky njeri, nuk ishte vetëm gjëja e pazakontë që po bënte, por edhe thjeshtësia me të cilën i shihte gjërat. Për të, malazezët, ishin të njëjtë me portugezët. “Përtacë që rrinë vetëm nëpër plazhe!”. I thashë se pak-a-shumë, me këtë sjellje përtacie, të gjithë ne ballkanasit jemi të njëjtë dhe mbase mund të quhemi të gjithë portugezë. S’i një luzitan atipik, s’e kishte qejf futbollin. Fliste me dashamirësi për njerëzit që kishte takuar deri më sot dhe Alpet i dukeshin me një panoramë marramendëse.IMG_9534 (1).JPG

Më la mbresa mënyra e tij krejt e thjeshtë për t’i gjetur shtigjet: “kur humbas rrugën, thjesht ndjek ndokënd që mund të më dalë përpara, ose nëse di të flasë ndonjë gjuhë që e di, e pyes”. Mënyra pa komplekse për të folur me të huajt dhe dëshira për ta çuar përpara aventurën e tij të pazakontë.

Fiks… a thua të ishte Robinson Crusoe…

Por, Crusoe kërkonte dhe ia doli të kthehej në shtëpi, pas 28 vitesh… ndërsa Robinsoni ynë që takuam në Valbonë, dukej qartë se s’donte të kthehej më pas në shtëpi. I dashuruar verbësisht nga natyra, kjo jetë nomade ishte tashmë gjaku dhe fryma e tij.

Ju ftoj të shihni disa nga fotot që Gonçalo ndau me ne nga udhëtimi i tij:

IMG_0195

DSC_0011

DSC_0063

DSC_0066

DSC_0080

DSC_0114

DSC_0194

DSC_0274

DSC_0289

DSC_0402

DSC_0464

Si po e shkatërrojnë Lumin e Shalës gjoja për turizëm dhe energjitikë

E kanë quajtur “Tajlanda Shqiptare” apo dhe “Karaibet e Alpeve”, por Lumi i Shalës nuk mund t’i shpëtonte “duarve” të këqija. Ndërtime pa leje, prerje pemësh, ndryshim të shtratit të lumit, beton dhe një projekt me 3 hidrocentrale që po rri në sirtar.

Lumi-i-Shales-nder-vite
Pamjet e Google-Maps tregojnë për asnjë ndërhyrje deri në vitin 2016.

Sezoni turistik në veri të Shqipërisë nisi këtë vit me një promovim të bujshëm të Lumit të Shalës nga organizata jofitimprurëse “Eko-Mëndje”. Më 19-20 maj atje u mbajt një festë ku mbi 300 persona iu drejtuan të ashtuquajturit Blini-Park, vendosur buzë lumit në Shosh. Pikërisht ky “Park” dhe një tjetër ca më tutje, janë ndërtime pa leje dhe madje te “Blini-Park” është ndërhyrë duke ndryshuar edhe rrjedhën e lumit.

Në një konsultim të thjeshtë në portalin “​e-Planifikimi” të Agjencisë Kombëtare të Planifikimit të Territorit (AKPT) kuptohet qartë se gjithçka në atë zonë është jashtë çdo plani vendor të miratuar nga Këshilli Kombëtar i Territorit (KKT). Ngjyra jeshile në hartë është përcaktuar në planin e përgjithshëm të jetë zonë natyrore, çka nënkupton zero ndërtim!

AKPT - foto e hartes
Në këtë zonë AKPT parashikon ndërtime (banesa) vetëm në Mollë (Molla e Shoshit).

Dihet se në basenet ujore, si për shembull liqene, rezervuare, përroje apo dhe lumej, nuk lejohet asnjë lloj ndërtimi, kjo për shkaqe sigurie. Edhe strukturat provizore, të ndërtuara me lëndë të lehta, janë deri-diku të pa-lejuara, vetëm në rast të ndonjë leje të posaçme. Ndërkohë duhet theksuar se objektet në Lumin e Shalës janë ndërtuar pas vitit 2016-të, çka vërtetohet nga pamjet satelitore të vetë hartës së AKPT-ës, e cila nuk i pikas gjëkundi.

shale-2017-pamje-lart.jpg

Por ndërtimet atje nuk kanë mbaruar. Nëse shohim vetëm pamjet në internet, kuptojmë se rrjedha e lumit është devijuar. Në pamjet nga lart mund të vërehet qartësisht sipërfaqja “e përftuar” nga Blini-Park përmes devijimit të rrjedhës së lumit. Me ç’është devijuar? Me mjete të vogla, si për shembull një eskavator “Mini JCB” që të gjithë ata 300 personat që u vendosën më 19-20 maj paten “shansin ta shohin të parkuar buzë lumit”. Gjurmët e zinxhirëve të këtij eskavatori shihen qartë edhe në pamjet nga fotografitë sipër.

Duke hulumtuar nëpër internet ishte e trishtë të shihja një foto të shkrepur nga Petrit Ibrahimi vitin e kaluar. Mbi lum, atje ku sot po ndërtoheshin me beton kabina pushimi, vjet kishin qenë kosheret e bletëve.

Kosheret-u-kthyen-kabina
Google//Foto e Petrit Ibrahimit të koshereve të bletëve, të cilat sot nuk janë më, janë zëvendësuar me kabina-pushimi (të ndërtuara me beton).
Shale 2017 pamje lart1
Pamje nga lart e shtratit të ndryshuar. Deri vitin e kaluar lumi kalonte pranë objektit me çati të kuqe në të djathtë. Në zhavorr duken gjurmët e zinxhirëve të eskavatorit.
I-ashtuquajturi-Blini-Park
Google// Foto nga Petrit Ibrahimi, korrik 2017-të. Si ishte “Blini-Park” vitin e kaluar, pa ndryshuar shtratin e lumit Shalë.

Por ironia është se ata që kanë zënë vend atje s’janë të vetmit me oreks. Babëzia është edhe nga Shteti (i pushtetarëve) që këtë lum e ka shitur prej kohësh. Vitin e kaluar u miratua koncensioni për të ndërtuar në Lumin e Shalës 3 hidrocentrale “2 me derivacion dhe 1 me digë nivel ngritës“.

Paradoksale po ta mendosh, në vend që ta mbrojnë, të organizojnë protesta dhe të sigurojnë një mënyrë shfrytëzimi ligjërisht “ok” dhe pa-ndikim ndaj zonës dhe lumit, shkojnë e bëjnë këtë që po i bëjnë natyrës atje… dhe jam i sigurt se kur të vijë koha e ndërtimit të HEC-eve, do të bëjnë thirrje për protesta dhe vetë s’do lëvizin as dhe një qime floku.

Deri atëherë, ata do të numërojnë paratë e paligjshme që po nxjerrin nga betoni buzë Shalës!


PS: Në njërën prej këtyre vend-qëndrimeve në Lumin e Shalës – te ai tjetri më tutje Blini-Parkut –  paguam 47 mijë lekë (të vjetra) për 4 pjata sallatë me nga dy vezë të skuqura në të! SIDOMOS ATJE MOS SHKONI!

Nga komentues në “Facebook” më thonë se në Blini-Park të kërkojnë 10 euro për t’u vendosur me çadër, gjë që nëse është e vërtetë është për turp! Nëse marrim parasysh këtë gjë, atëherë kuptohet më qartë se përse është devijuar shtrati i lumit.

Vizitë në burgun famëkeq të Spaçit

Dy muaj më parë – përmes një vizite studimore të organizuar nga Instituti për Demokraci Media dhe Kulturë (IDMC) – mu dha mundësia të shihja nga afër atë çka mbetej nga ish-kampi burg i Spaçit. Ishte rrëqethëse. Një udhëtim që më la jashtëzakonisht mbresa.

Continue reading “Vizitë në burgun famëkeq të Spaçit”

Ishulli i Sazanit, simbol i një sistemi ku “të gjithë ishin ushtarë”

SazaniI pagëzuar nga propaganda e regjimit të Enver Hoxhës me emrin “Çelësi i Otrantos”, ishulli i Sazanit – me shumë gjasa – është vendi ku historia e paranojës së atij sistemi mund të tregohet më qartë se kudo në Shqipëri, por…

Historia e Enver Hoxhës tregon se ishulli u çlirua më 22 tetor 1944 – 7 ditë pas çlirimit të Vlorës – dhe kjo datë ngjizi më pas jo vetëm shkollën 8-vjeçare, por të gjithë bazën që do të ndërtohej atje. Zëra të ndryshëm – madje edhe ciceronja e AKB-ës (Agjencia Kombëtare e Bregdetit) – thonë se në të vërtetë partizanët, Sazanin e gjetën të braktisur, gjë e cila e konsideron pjellë të propagandës së Hoxhës “çlirimin me armë” edhe të 5.7 kilometrave katrorë ishulli të Shqipërisë, por kjo është një tjetër histori, fakt është, që ajo çka ngjau me Sazanin, është një dukuri e vërtetë me atë çka ngjau me të gjithë Shqipërinë.

“Çelësi i Otrantos” u ndërtua njëjtë sikurse u ndërtua në të gjithë vendin, me dy histori paralele të cilat u jetuan ndryshe e u treguan krejt ndryshe. Ka persona – gjatë vizitës, vura re që kishte shumë të tillë – që besojnë se në Sazanin e asaj kohe jetuan 10 mijë njerëz. Ka të tjerë që besojnë se në atë bazë jetuan të privilegjuarit e sistemit, të cilët, bashkë me miqtë e tyre, pushonin në hotelet e ishullit dhe bënin plazh në gjirin më të bukur të Shënkollës duke ngrënë portokaj, fiq e madje edhe pjeshka, e gjitha kjo, në një kohë kur Shqipëria “ngordhte për bukë”. Unë nuk besoj kështu, besoj se kjo është vetëm njëra pjesë e historisë, historia e treguar nga propaganda e sistemit. Historia tjetër, ajo e vërteta, ajo e jetuara, do gërmuar dhe medoemos nxjerrë në dritë.

Gjatë vizitës së Sazanit – fatmirësisht për të kuptuar sadopak historinë tjetër – në grupin tonë ishte një mesoburrë nga Lezha, i cili tha se ishulli i kishte marrë rininë. Ai tregoi se kishte kryer ushtrinë në fillim të viteve ’80-të dhe që historia e Sazanit ishte krejt tjetër. Energjia elektrike në ishull, tha se ishte shkëputur në fund të viteve ’70-të, kur lidhja me kabull me anën tjetër të bregut qe prishur. Drita kishte vetëm 4 orë në ditë dhe ajo sigurohej falë gjeneratorëve. E gjithë zona nuk kishte pasur kurrë ujë. Ushtarët laheshin me ujë të kripur. Për të pirë, pihej ujë që vinte me autobote nga Vlora. Asnjëherë 10 mijë persona, pak familje në Sazan, më së shumti familje oficerësh, të cilët nën frikën e çimentos së armatosur të ishullit, mallkonin veten për damkosjen me të tillë fat të të afërmve të tyre.

Ushtarët – pjesa më e madhe beqarë – përjetonin ferrin me aksione në kushte mizerjeje ekstreme, që diktohej nga paranoja e sistemit, i cili tanimë ishull kishte kthyer të gjithë Shqipërinë. Në një “Luftë të Fortë” me Botën, i gjithë vendi ishte bombarduar me bunkerë, ndërkohë që paranoja kishte kapluar edhe njerëzit e thjeshtë, të cilët besonin vërtetë që mund të sulmoheshin, e jo më ushtarët e Sazanit, “Çelësit të Otrantos”.

Në të tilla kushte, hera-herës, ushtarë kishin gjetur vdekjen e tek-tuk kishin mbetur pa-raportuar, ndërkohë që kishte pasur dhe raste vetëvrasjeje – Sazani ka një gjir që quhet “Gjiri i Djallit – ku ishulli, sikurse tha vizitori, bënte të të ikte truri. Dikë e kishte bërë “t’i qëllonte vetes për plot 4 herë”.

Sazani është vendi ku sistemi, për të cilin i gjithë populli punonte dhe nxirrej në aksione ushtarake, mund të tregohet më qartë se kudo në Shqipëri, por për t’u rrëfyer duhen medoemos historitë e njerëzve që e jetuan atë tmerr, godinat e mbetura rrënojë të plaçkitjeve të post-’97-ës nuk kryejnë shumë rol.