Një takim i rastësishëm, një bast dhe më pas përndjekja, kur dy Gjermanitë ndesheshin në botëror

Përndjekja e diktaturave komuniste ka njohur pafundësisht histori që janë në kufijtë e të pa-imagjinueshmes, por ajo e Hans-Jurgen Kreisches dhe Hans Apelit është e jashtëzakonshme. Një fitore historike, një bast i rrezikshëm, whisky kontrabandë dhe më pas përndjekja nga policia sekrete. Kjo është tabloja e një futbollisti të Gjermanisë Lindore dhe të një Ministri të Gjermanisë Perëndimore që fati i takoi bashkë miqësisht për t’u kthyer më tej në një nga historitë më fantastike të sportit gjerman, që megjithëse u nda në dyshë nga ideologjia komuniste, prapë se prapë u ndje një komb, sepse fliste një gjuhë dhe ndante të njëjtat zakone.

Ishte viti 1974. Gjermania Perëndimore organizonte edicionin e 10-të të Kupës së Botës. Për herë të parë – dhe të fundit – në histori, në botëror do të luante edhe Gjermania Lindore. 

Pas fundit të Luftës së Dytë Botërore, lindja e Gjermanisë u bë shtet satelit i Bashkimit Sovjetik, ndërsa perëndimi u administrua nga amerikanët, britanikët dhe francezët. Ndarja e ashpër – edhe me një mur në Berlin – ndodhi edhe në sport. Deri në vitin 1964 gjermanët konkurronin bashkë në lojërat Olimpike – si Skuadra e Përbashkuar Gjermane – por kjo nuk vazhdoi më duke qenë se politika u ndërthur shumë më shumë me sportin në kampin komunist.

West and East
Franz Beckenbauer dhe Bernd Bransch përpara nisjes së ndeshjes, qershor 1974

Për t’iu rikthyer historisë…

Në botërorin e vitit 1974 Gjermania Perëndimore caktohet në të njëjtin grup (Grupi 1, së bashku me Kilin dhe Australinë) me Gjermaninë Lindore. Përpara kësaj përballjeje të mundshme, lindorët komunistë kishin refuzuar për 4 vite me radhë ftesa për miqësore. Ata i qenë frikësuar ndonjë rezultati negativ në përballje direkte kundër kapitalistëve perëndimor, kjo duke pasur parasysh rezultatet e dobëta në sporte si noti apo peshëngritja ku perëndimi ishte shumë më lart.

Më 22 qershor 1974 luhej në Volksparkstadion të Hamburgut. Gjermania Lindore vinte pasi kishte fituar ndaj Australisë 2-0 dhe pasi kishte barazuar me Kilin 1-1. Kundër Perëndimit pritej krejt tjetër ndeshje. Gjermania Perëndimore kishte lojtarë të kalibrit Müller e Beckenbauer dhe vinte si kampione e Evropës. Drejtuesit komunist shpresonin që së paku të mos ishte një ndeshje turpëruese për ta, por e paimagjinueshmja ndodhi, 

Gjermania Lindore arriti ta fitonte atë ndeshje 1-0. Në minutën e 12-të Sparwasser shënoi dhe lindorët e mbrojtën rezultatin. Edhe pse ishte nën një klimë të tensionuar politike, ku lojtarëve u ishte ndaluar edhe shkëmbimi i fanellave, në fushë gjermanët u ndjenë kundërshtarë vetëm në aspektin sportiv dhe luajtën miqësisht, jo si “armiq të popullit”. Arbitri Ramon Barreto Ruiz nuk pati fare ngarkesë.

Fitorja e ngjiti Gjermaninë Lindore në krye të Grupit 1, ndërsa perëndimorët u renditën të dytët dhe kaluan gjithashtu në fazën tjetër. Megjithatë kjo rezultoi më vonë të ishte një avantazh domethënës për ta, pasi kështu Beckenbauer dhe kompani shmangën Holandën, Brazilin dhe Argjentinën me të cilët tashmë do t’u binte të ndesheshin lindorët.

e-v-w
Hans-Jurgen Kreische (numri 10) në një rast për gol.

Për Gjermaninë Lindore Hans-Jurgen Kreische ishte një nga protagonistët. Sulmues i Dinamos së Dresdenit po shijonte kualifikimin ku gjatë një fluturimi me avion (për të vajtur në Hanover, atje ku do të ndeshej me Brazilin në fazën e dytë) i rastisi të ulet pranë me Hans Apelin, ky i fundit kishte rreth një muaj që ishte emëruar Ministër i Financave.

Kur luhet botërori të gjithë flasin për futboll dhe kjo ndodhi edhe në atë situatë. Kreische dhe Apel folën për ndeshjen mes dy Gjermanive. Apel me zhgënjimin nga ajo humbje tha se Gjermania Perëndimore nuk do ta fitonte kurrë botërorin, por këtu Kreische ndërhyri duke thënë se e kishte gabim, pasi Gjermania Perëndimore kishte një skuadër të shkëlqyer dhe do të shpallej kampione.

Si përfundim, të dy vunë bast. Nëse Gjermania Perëndimore do ta fitonte botërorin, Apel do t’i blinte Kreisches 5 shishe whiskey. 

Gjermania Lindore u eliminua në fazën e dytë, pasi u mund nga Holanda dhe Brazili, dhe barazoi vetëm me Argjentinën. Ndërsa Gjermania Perëndimore bëri përpara duke luajtur dhe fituar 2-1 finalen me Holandën.

hans-apel
Hans Apel, Ministër i Financave në Gjermaninë Perëndimore 1974-78.

Pak ditë pas finales, Apel u kthye në Bonn në punën e tij si Ministër i Financave. Ai i telefonoi ambasadorit të Gjermanisë Lindore dhe i tha se në zyrat e tij do t’i vinte një pako diplomatike, e cila do të përmbante 5 shishe whiskey dhe që do t’ia dinte për nder nëse do të mund t’ia dërgonte Kreisches.

Kështu një pako diplomatike me 5 shishe whiskey kontrabandë, kaloi në vitin 1974 një nga kufijtë më të survejuar të globit.

Kur Kreische mori pakon, u shtang krejtësisht. Futbollisti i Dinamos së Dresdenit kishte kujtuar se e gjitha kishte qenë shaka. Ai madje për shaka e kishte marrë edhe rrëfimin e Apelit se në Perëndim ai ishte Ministër.

Kjo pako do t’i kushtonte shtrenjtë Kreisches edhe pse sikurse do të deklaronte pas viteve ’90 whisky ishte ndër më të mirët dhe e kishte shijuar për plot netë me miqtë.

kreische
Hans-Jurgen Kreische pas eliminimit të Gjermanisë Lindore, qershor 1974

Një javë pasi kishte dërguar porosinë, Apel merr një letër nga Kreische. Ajo qe shkruar nga STASI (policia sekrete e Gjermanisë Lindore) dhe në të i kërkohej që Apeli të konfirmonte ose jo versionin e historisë, se si një futbollist në anën Lindore ishte gjendur me 5 shishe whiskey. Kreische në atë periudhë ishte në pikun e karrierës së tij si futbollist, por krejt papritur shkarkohet nga skuadra e Dynamos së Dresdenit dhe pezullohet nga sporti.

Fjalët miqësore dhe urimi pa të keq “shpresoj të takohemi sërish” i Apelit në biletën që pati shoqëruar pakon, u konsiderua nga STASI si një marrëdhënie që shkonte përtej “një basti sportiv” me një zyrtar të lartë të qeverisë së Gjermanisë Perëndimore. 

Në vitin 1976 Gjermania Lindore fitoi medalje ari në Lojërat Olimpike të Montrealit, por Kreische nuk ishte në atë skuadër. Ai e pa atë sukses nga televizori, në shtëpinë e tij në Dresden. Atë vit Dinamo Dresden kishte fituar kampionatin dhe ai kishte qenë golashënues me 24 realizime, por jo. Kreische ishte tashmë në ndjekje nga STASI dhe kurrësesi nuk i lejohej më të dilte jashtë shtetit. I mbajtur vazhdimisht nën vëzhgim ai e kishte të pamundur ta vazhdonte futbollin. Edhe pse kishte aftësi të shkëlqyera dhe mbi 50 ndeshje me kombëtaren, u detyrua të tërhiqej kur ishte vetëm 30-vjeç.

Ajo që i ndodhi Kreisches i mbeti gjatë në ndërgjegjie Apelit. Pakoja e tij me 5 whiskey e dërguar për respekt, fatkeqësisht i kishte sjellë pafund telashe mikut të tij futbollist. Pas rrëzimit të murit dhe bashkimit të dy Gjermanive, Apel dhe Kreische u bënë miq. Historia e tyre është një nga më të jashtëzakonshmet. Ajo tregon qartë se çfarë niveli paranojak kishte arritur agjentura e policisë sekrete në Gjermaninë Lindore dhe se si pavarësisht politikës së ashpër të komunistëve, gjermanët i kërkuan gjithmonë bashkëatdhetarët e tyre të përtejmurit.

Advertisements

Grezda sërish jo-titullar, a ishte transferimi te Rangers zgjedhje e mirë?!

Ishte titullar me Shqipërinë ndaj Izraelit dhe luajti gjithë ndeshjen, por sërish Eros Grezda e ka nisur nga stoli sfidën kundër Hamiltonit këtë fundjavë. Steven Gerrard i kishte thënë se nëse do të shfaqte shenja pozitive të gjendjes fizike, ai do t’i jepte besim. Por ja që nuk ndodhi kështu!

Ndaj Hamiltonit të dielën, u desht të pritej 82 minuta lojë dhe që Rangers të barazoheshin (1-1), që Grezda të hidhej në fushë. Sfida u mbyll me (1-4) fitoren e bluve të Glasgow-t, që shijuan transfertën e parë me 3 pikë për këtë sezon, por gjendja është aspak pozitive për Grezdën. Një tjetër ndeshje me fare pak mundësi për djaloshin 23-vjeçar, i cili duket se nuk po gëzon shumë besim nga Gerrard.

I afruar nga Rangersat vetëm në fund të merkatos (31 gusht) “Blutë e Glasgow”-t u lakuan gjerësisht si skuadër goxha premtuese për Grezdën, për faktin se konsiderohen klub me histori të madhe dhe aktualisht drejtohen nga një emër gjithashtu i lavdishëm sikurse Steven Gerrard (ish-kapiten i Liverpoolit). Por dy muaj më vonë ai numëron vetëm 66 minuta lojë dhe shumë pak mundësi të dhëna nga 38-vjeçari.

Për çfarë nuk aktivizohet Grezda? Gjakovari u transferua në Glasgow duke qenë i lënduar në kyçin e këmbës, lëndim ky i pësuar në muajin korrik kur lunate me Osijekun në Kroaci. Gerrard pati thënë pas transferimit se “e vlerësonte Grezdën dhe se do t’i jepte atij kohë për t’u riaftësuar fizikisht”.

gerrard-rangers.jpg

Çfarë ndodhi? Grezda është riaftësuar nga lëndimi që prej 13 shtatorit dhe deri më tani rezulton të ketë luajtur më shumë me Shqipërinë se sa me skuadrën e Gerrardit. 135 minuta me kuqezinjtë, vetëm 66 minuta me blutë! Ndeshja e 30 shtatorit kundër Livingstonit, ishte e pashpjegueshme për mos-akitivizimin e Grezdës. Blutë qenë në dizavantazh (1-0), Gerrard kreu vetëm dy zëvendësime, preferoi 18-vjecarin Middleton dhe 21-vjecarin Kent. Gjakovarin s’e lëvizi nga stoli dhe Rangers humbën!

grezda-rangers1Mundësia! Pas këtij aktivizimi prej 13 minutash kundër Hamiltonit, Grezda ka mundësi të debutojë në Europa League kundër Spartakut të Moskës dhe po kështu në Kupën e Ligës kundër Aberdeen-it. Pikërisht ndaj këtyre të fundit në gjysmë-finale, Rangersat do jenë pa dy sulmuesit Morelos dhe Lafferty.

Opinioni im: Fundi i këtij muaji është mundësia e fundit për të parë qartë nëse Gerrard ka vërtetë konsiderata për Grezdën apo ai do të cilësohet si Sadiq, jashtë planeve! Ndërkohë, fatmirësisht për talentin kuqezi, tifozët duke replikuar në “Twitter”-in zyrtar të skuadrës janë pranë tij, pasi kanë kërkuar hapur që gjakovarit t’i jepet më tepër mundësi. Nëse gjërat nuk ndryshojnë edhe javën tjetër, atëherë vlen të thuhet se lëvizja për te Rangers nuk ishte zgjedhje e mirë për Grezdën!

Statistika, që Steven Gerrard dhe sidomos analistët skocezë duhet t’i kenë parasysh:
1-Futbolli kroat vlerësohet më lart se ai skocez! Ranglista e UEFA-s e rendit kroacinë në vendin e 16-të, ndërsa futbolli skocez renditet në vendin e 20 pas çekëve, qipriotëve, dhe serbëve.*

2-Me Osijekun Grezda zhvilloi sezonin e shkuar 37 ndeshje, ku shënoi 8 gola dhe 3 asiste. Totali i tre viteve të fundit në Kroaci (ku ka luajtur edhe për Lokomotivën e Zagrebit) bën fjalë për 109 ndeshje 23 gola, 12 asiste.


*Shkak performancat e dobëta të skocezëve në Evropë vitet e fundit!

Debati Braçe-Ahmetaj për formalizimin në futboll si “tenxhere me presion” për FSHF-ën

E enjtja parlamentare e kësaj jave ishte ndryshe nga javët e tjera. Krahas diskutimeve të shumta që u mbajtën me mungesë të opozitës, për një çështje në veçanti, opozitën e bëri vetë maxhoranca. Kjo çështje kishte të bënte me sportin dhe specifikisht “ligjshmërinë fiskale” në botën e futbollit.

Kryetari i Komisionit të Ekonomisë dhe Financave, Erion Braçe kishte thirrur në interpelancë Ministrin e Ekonomisë Arben Ahmetaj, por ndërsa ky i fundit e përqendronte diskutimin te klubet, Braçe këmbëngulte te institucioni kryesor përgjegjës i futbollit në vend Federata Shqiptare e Futbollit (FSHF).

Ahmetaj, në mungesë totale të etikës, paraqiti në Parlament raste të evazionit fiskal ku emra të njohur të futbollit shqiptar nuk kishin të deklaruara pagat reale që ata përfitonin. Për këtë gjendje, me dashakeqësi të plotë Ministri nuk ia hidhte fajin Presidentëve të Klubeve, por lojtarëve apo trajnerëve që ai përmendte. Pra sipas Ministrit shmangien e bëjnë punëmarrësit dhe jo punëdhënësit! Sipas kësaj logjike të Ahmetajt, ish-kolegu i tij Alfred Peza do të ishte fajtor për mos-deklarim të pagës reale në kohën kur ai ushtronte profesionin e gazetarit… gjë që nuk rezultoi të ishte kështu.

Por le të ngelemi te Braçe…

Kryetari i Komisionit të Ekonomisë tha plot të vërteta! Federata Shqiptare e Futbollit nuk është transparente për sa i përket detyrimeve fiskale që lindin nga marrëdhëniet e saja ekonomike. Rasti i tatimit mbi të ardhurat nga të drejtat televizive, apo të ardhurat në burim – që nuk dihet se sa është – mbetet hije e rëndë për FSHF-ën. Po kështu mjegulla e deklarimit të pagave dhe honorareve brenda këtij institucioni mbetet njollë që nuk lahet lehtë. Por gjithashtu e vërtetë është se  Braçe ka një lidhje të fortë “tifozerie” me Partizanin, ndërsa ish-Kryeministri Bashkim Fino, ishte kandidat i dalë nga kjo maxhorancë për të fituar postin e kreut të Federatës së Futbollit.

Ndaj këtyre diskutimeve, FSHF reagoi pasditen e së enjtes duke deklaruar se “gjuha ofenduse dhe kërcënuese në Parlament fsheh në subkoshiencën e një segmenti të caktuar të politikës ëndrrën e vjetër për të pushtuar me dhunë FSHF-në” po kështu në këtë reagim thuhej se “politika po baltoste imazhin e FSHF-ës” dhe se gjithçka do t’i “përcillet FIFA-s dhe UEFA-s”. Nga kjo deklaratë u nënkuptua qartë se Federata mbetet nën ombrellën e këtyre instancave ndërkombëtare sa herë që kërkohet transparencë apo kontroll i qarkullimit të parasë në këtë institucion.

Interpelanca-Ahmetaj-Braçe.jpgReagimi me vetëm katër paragrafe i FSHF-ës dhe mos-dhënia përgjigjie prej 8 muajsh ndaj Kryetarit të Komisionit të Ekonomisë dhe Financave thjesht sa shton pikëpyetjet rreth kësaj teme: Pse në FSHF kanë frikë nga transparenca?!

Nga ana tjetër, fakti se nuk merr përgjigjie për çështjet e kërkuara prej më shumë se 8 muajsh ngre një pyetje tjetër: Edhe sa do të presë Kryetari i Komisionit të Ekonomisë dhe Financave që të kërkojë nisjen e një hetimi tatimor për FSHF-ën?! 

Gjasat janë që e gjitha të jetë thjesht një formë presioni e radhës për “pazare nën tavolinë”, shtypi sportiv s’e ka cekur hiç këtë temë ndërsa rastet e hulumtimeve gazetareske janë me gishta.

Por sidoqofte, vlen për t’u thënë se çështjet e ngritura nga Braçe mbeten serioze!

Krahasimi me qytetarëy që ai bëri në Parlament, sado populist të duket, është i drejtë. Çdo qytetar i këtij vendi përballet sot me një formë të caktuar të autoritetit fiskal, ndërkohë që FSHF-ja apo dhe klubet e futbollit gëzojnë “paprekshmërinë” dhe kanë luksin të mos u përgjigjen Ministrave, apo dhe Kuvendit.

Sporti shqiptar po vuan prej kohësh nga ndëshkime për substanca të palejuara, trukime ndeshjesh apo dhe dhunë në stadiume. Akuzat për evazion fiskal dhe mungesë transparence janë thjesht kapaku në një tenxhere me presion, që politika dhe FSHF kërkojnë ta mbajnë vazhdimisht pa-shpërthyer!

Dhunë në stadiume kishte edhe në kohën e Enverit dhe policia s’i bënte dot derman…

Java e parë e kampionatit të 80-të të futbollit shqiptar qëlloi me një ngjarje të shëmtuar. Sfida hapëse e këtij sezoni, Skënderbeu-Partizani, u nxi nga dhuna që zuri mes tifozerive. Mungesa e policisë u përmend në media si arsyeja e përshkallëzimit të dhunës. Në fakt ndryshimet ligjore të vitit 2017 bënë që për herë të parë policët e rendit të mos ishin më prezent në tribuna, por njëjtë sikurse në botën perëndimore, organizimi dhe mbarëvajtja e ndeshjeve të futbollit t’u lihej në dorë kujdestarëve (stewards) dhe shërbimeve private të sigurisë fizike.

Çdo gjë shkoi mirë në përballjen e Superkupës, Skënderbeu-Laçi…

Por ngjarja e parë e dhunës, që ndodhi në kampionat, bëri që Federata Shqiptare Futbollit ta cilësojë si “amendim të parakohshëm ligjor” ndryshimin e ligjit për “Sportin” dhe njëkohësisht si “lëkundje e sigurisë publike në stadiume”. Fillë pas deklaratës së parë për shtyp, FSHF lëshoi një tjetër komunikatë ku i bënte thirrje Policisë së Shtetit që të “jetë prezente në të gjitha impiantet sportive”. Federata “përdori” ngjarjen e parë të dhunës, për të argumentuar se policia “është më se e domosdoshme për garantimin e sigurisë publike“.

Me komunikatat e bëra për shtyp, Federata nuk bëri gjë tjetër veçse tregoi dhe njëherë se vazhdon të refuzojë së pranuari si problematikë dhunën në sportin shqiptar. Adresimi i kësaj problematike drejt klubeve, institucioneve të kulturës dhe të rendit – si dhe heshtja në sintoni nga ana e këtyre të fundit – është një tjetër tregues i kësaj gjendjeje.

Por duhet thënë se kjo gjendje ka më tepër se 40 vite që vazhdon të jetë kështu.

Po! Eshtë e vërtetë. Dhuna ishte e pranishme në stadiume – dhe jashtë saj – edhe në kohën e komunizmit, pavarësisht se nostalgjia ka deformuar kujtesën në të atillë mënyrë saqë pak-kush të mund ta thotë këtë gjë.

Edhe asokohe sistemi i kaluar – që kishte një sistem policor prej diktature – nuk e pranonte thelbin e problematikës ndërsa e konsideronte dhunën si “shfaqje të huaj”. Regjimi i Hoxhës nuk e pranoi kurrë dhunën në sport si një problem që vinte si fillim prej kulturës dhe nivelit të ulët sportiv – Partia e luftonte profesionalizmin në sport, për qëllime ideologjie, synohej masivizimi dhe jo zhvillimi si profesionist dhe elitar – dhe më pas si pasojë e organizimeve pa meritokraci në gara.

Vitet 1977-1979 përmbajnë disa nga ngjarjet më të shëmtuara të sportit shqiptar, gjë që faktohet nga dokumente zyrtare të shtetit. Në këtë periudhë u përjashtuan me afate të ndryshme – deri përgjithmonë – 30 sportistë, 10 trajnerë dhe 19 gjyqtarë. Pas ngjarjesh të përsëritura të dhunës – kryesisht në futboll – institucionet kryesore urdhëruan mbajtjen e një raporti mbi të ashtuquajturën “shfaqje të huaja në fushën e sportit”. Gjuha e përdorur në këtë raport identifikon si “tifozllik të sëmurë” dhe “vandalizëm” pjesën më të madhe të akteve, ndërsa presionin më të madh për “gjendjen” e “vuajtën” Komiteti i Kulturës Fizike në Sported he Ministria e Arsimit dhe Kulturës.

Për ta kuptuar më mirë se cilat ishin ngjarjet, ja disa prej tyre:

ngjarje te tjera“Në vitin 1977 në stadiumin e qytetit të Shkodrës, gjatë ceremonisë së mbylljes së kampionatit, tifozë të sëmurë hodhën gurë dhe ofenduan ekipin e “Dinamos”, që fitoi titullin kampion”.

123.jpg“Pas ndeshjes në fushë dhe në autobus, tifozët e rrethit të Vlorës ofenduan dhe goditën me gurë ekipin e futbollit të “Partizanit”. Po në rrethin e Vlorës, menjëherë pas ndeshjes me “17 Nëntorin”, tifozët qëlluan autobusin me gurë duke i thyer xhamat. Në qytetin e Fierit, pas përfundimit të ndeshjes, me “Butrintin” e Sarandës, tifozët e Fierit qëlluan me gurë autobusin, i thyen xhamat dhe plagosën një sportist”

Veprime të kësaj natyre kanë vazhduar edhe në vitin 1978.

“Në qytetin Stalin tifozët qëlluan me gurë dhe plagosën gjyqtarin e ndeshjes.”

Veprime të tilla vazhduan edhe vitin 1979.

“Gjatë lojës, si dhe pas saj, tifozët e Selenicës goditën me gurë dhe llastiqe ekipin dhe autobusin e Bilishtit. Pas ndeshjes midis ekipeve “Dajti” dhe Ylli i Kuq” i Pogradecit, një lojtar i “Dajtit” goditi gjyqtarin anësor.”

17-nentori.jpg“Më 28 shkurt 1979 (ndeshja Besa- 17-Nëntori) tifozët e rrethit të Tiranës dhe të Durrësit, kryen veprime antisocialiste të vagabondazhit ndërmjet tyre e me udhëtarët dhe dëmtuan rëndë trenat e ndërtesën e stacionit të Kasharit.”

Duke risjellë në vëmendje periudhën 1977-79 mundet të kuptojmë se nuk është prezenca e autoriteve të sigurisë, apo “vigjilenca” ajo që mund ta zhdukë dhunën në sporte – sepse kur vjen puna për këtë pjesë, zor se ia merr kush sistemit komunist – por qasja e hapur, e qartë dhe me një politikë me vizion, e cila mund të diktojë/zhvillojë kulturë sportive te futbollistët dhe tifozët dhe po kështu meritokraci në rezultatet e ndeshjeve.

Prandaj, FSHF bën gabim që kërkon të rikthejë policinë në tribuna, pasi në të tillë mënyrë thjesht sa i largohet përgjegjësive dhe nuk e pranuan thelbin e problematikës – mungon vullneti dhe politika e duhur. Po kështu të gjitha institucionet e tjera, bëjnë jashtë mase gabim, që e neglizhojnë këtë çështje dhe lejojnë që fenomeni i shfrenuar i “huliganizmit” të promovohet rëndomtë si mënyra më e mirë për të mbështetur skuadrat e futbollit.


Më poshtë “Raporti” – Sekret – i mbajtur për Këshillin e Ministrave mbi “Disa shfaqje të huaja në sport dhe masat që po merren për evitimin e tyre”. Pjesë e Dosjes nr. 598 – 1979.

 


Informacionet arkivore janë nxjerrë në sajë të bashkëpunimit me Institutin për Demokraci Media dhe Kulturë (IDMC).

Vllaznia në shitje! Ku janë tifozët, t’organizohemi, ta blejmë?!

Të enjten – 14 qershor – nis kampionati botëror i futbollit dhe sot pasdite vajta të vë një skedinë. Kot për qejf, si sportdashës. S’e di pse, kam dëshirë që trofeun ta fitojë Portugalia dhe po vendosja një bast simbolik, “Fitues Portugalia dhe golashënues Ronaldo”… isha duke pritur bileten, kur befas më erdhi si njoftim në celular lajmi se “Bashkia e Shkodrës nxjerr në shitje Vllazninë!“. U shtanga! Nisa ta përqesh këtë lajm dhe ua komunikova edhe të tjerëve aty te salloni. “Eh! Ja tani e vërtetuan vetë që e rrëzuan Vllazninë vetëm që ta shesin!” – ishte komenti i një tifozi aty pranë banakut. Të njëjtën ndjesi pata edhe unë.

vllaznia1Në një shkresë të bërë publike nga “Opinion.al” dhe që mban datën 8 qershor, vihet re se Kryetarja e Bashkisë Shkodër, u ka komunikuar këshilltarëve “vlerësimin e aseteve të klubit” i cili sipas portalit do të nxirret në ankand me vlerë dysheme 507 milionë lekë të vjetra. Fillimisht s’e lexova me vëmendje, por më pas vura re se në raport nuk përmendet asnjë lloj kushti se si do të nxirret në ankand “Djepi i Futbollit Shqiptar”. Asnjë parakusht, asnjë fjalë për vlerat sportive, apo dhe për tifozët.

Pikërisht në këtë pjesë, m’u kujtuan rastet e klubeve që zotërohen nga tifozët. Dhe ja! Mbase kjo rënje nga kategoria dhe kjo nxjerrje në ankand, duhet shfrytëzuar nga tifozët që t’i ushtrojnë trynsi Bashkisë dhe të bëhen edhe ata pjesë e këtij ankandi. Plot klube si CSKA-ja e Sofies, Hajduku i Splitit, apo dhe Panathinaikos këtej përreth nesh në Ballkan, zotërohen – një pjesë, ose dhe tërësisht – nga tifozët. Ka plot raste edhe gjetkë.

Eshtë koha që tifozët shkodranë të mblidhen dhe të përfaqësohen hapur me një kërkesë për ta marrë klubin në dorëzim! Mjaft më me llafe dhe ankesa! Të bëhen pjesë e këtij procesi dhe të marrin fatet e Vllaznisë në duar. Të bëhen shembull për të gjitha klubet e tjera të Shqipërisë, duke u ndërfutur edhe ata në vendimmarrje dhe menaxhimin e klubit.

Vetë s’jam tifoz i asnjë skuadre në Shqipëri, por Vllazninë e kam simpatizuar gjithmonë prej asaj tradite dhe pasioni që ka trashëguar kaherë. Por nëse do të bëhet ndonjë organizim, do të isha më se i gatshëm të investoja rrogën time dhe gjithë dashamirësinë te ky klub! S’duhen dhe aq, 1500-2000 veta që t’investojnë vetëm 1 rrogë mesatare!

Shpëtojeni Vllazninë!

Po sikur t’bënim një Kupë për skuadrat shqiptare anë e mbanë Ballkanit?!

Mirë, “jo!” një kombëtare, “jo!” një kampionat të përbashkët, por ç’e pengon Shqipërinë ose Kosovën të krijojnjë një turne gjithëpërfshirës me skuadrat “kuqezi” anë e mbanë Ballkanit?! Unë them asgjë s’e pengon! Me pak vullnet dhe me dy-tre ide të sakta, mund të marketizohet si duhet një kupë futbolli mes shqiptarësh dhe kjo gjë mund të nxisë jo vetëm ndërveprimet ekonomike dhe kulturore, por edhe një afrim më tej “mes veti”.

Ja dy ide “for free” për një Kupë ndërshqiptarësh!

lekaII
Google//Leka II Zogu.

Përtej qëndrimeve politike dhe historike rreth figurës së Mbretit, gjykoj se një Kupë Mbreti “como en España” do të ishte e përkryer nga ana e marketingut, dhe po kështu diplomacisë publike për rastin tonë. Ja për shembull, nismën për ta organizuar ta marrë përsipër Princi Leka II. Falë lobimit të tij mund të gjenden sponsorë të ndryshëm. Sigurisht pasi të dakordësohet një periudhë kohe që nuk bie ndesh me aktivitetet e tjera që mund të kenë skuadrat. Në verë për shembull! Do ishte e përkryer! Mund të ftohen të gjitha klubet përtej kufirit të Shqipërisë dhe një ftesë nga Princi Leka II merret shumë herë më seriozisht krahasuar me ide apo palë të tjera organizuese. Le ta imagjinojmë pak! Kupa e Republikës… dhe pastaj Kupa e Mbretit… dhe pastaj një skuadër që bën tripletë titujsh në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni, Mal të Zi dhe gjetkë! Fantastike!

shefqeti
Google//Shefqet Kastrati.

Kush është një produkt apo markë që mund t’i përfaqësojë më shumë Shqiptarët?! Më vjen ndërmend një produkt dhe po kështu biznes i fuqishme. “Kastrati” për shembull. Siç është Gazprom në Rusi që sponsorizon fuqimisht sportin, le të bëhet edhe këtu Zt. Shefqet Kastrati promotor i sportit duke investuar në një turne të përtej-kufijve. Fitimi do të ishte reciprok. Edhe marka do të njihej dhe reklamohej përtej kufirit edhe sporti, kultura dhe diplomacia publike do të ndërvepronin në prosperitet duke nxitur një të ardhme më të lidhur mes nesh, shqiptarësh.

irfani-fatmiri
Google//Irfan dhe Fatmir Hysenbelliu.

Biznesmenë të tjerë po aq të fuqishëm, si për shembull Zt. Samir Mane, apo familja Hysenbelliu mund ta përdornin një turne të tillë sporti për të promovuar produktet e tyre. Fatmiri, djali i Zt. Irfan Hysenbelliu, ka qenë një futbollist dhe e njeh mirë se si funskionon futbolli. Ai mund të jetë një urë lidhëse dhe si të thuash “organizator” i këtij turneu të hamendësuar.

Ja pra, dy ide i thashë edhe unë. Kush e di sa ide do të mund të nxirrnin andej nga Federatat (FSHF dhe FFK) vetëm nëse do të kishin vullnetin dhe dëshirën për të organizuar diçka!


Ps: Nismën mund ta ndërrmarin edhe ata të Kosovës, Pacolli për shembull si largpamës, dashamirës i prosperitetit mes shqiptarëve, mund ta bënte fiks këtë punë!

Sportit shqiptar i mungon ndihma e mediave

Sporti dhe specifikisht futbolli shqiptar, për mendimin tim, gjatë kësaj periudhe të tranzicionit ka patur jo vetëm krizë në investime por dhe krizë nga vëmendja publike. Arsyeja e krizës së vëmendjes publike, për mua, nuk lidhet vetëm me mungesën e investimeve, por edhe si pasojë e “indiferencës” mediatike, herë me dashje dhe herë pa-dashje, të mediave tona.

Vëmendja mediatike, që dikton dhe vëmendjen e publikut, shihet fare mirë nga koha që i kushtojnë mediat shqiptare sportit në një edicion lajmesh. Zakonisht kronikat sportive në to përdoren për të mbyllur edicionin dhe në të shumtën e rasteve është vetëm një kronikë, që pothuajse gjithmonë nuk është për sportin shqiptar.

Në qoftë se përqendrohemi tek futbolli, për të, “të kualifikuara” nga publiku, janë vetëm 3 emisione (edhe pse duhet thënë që përgjithësisht në mediat tona nuk ka fare emisione sportive). Pa reklamuar dhe pa i hequr meritën askujt, emisioni më i ndjekur është “Procesi Sportiv” i Edi Manushit e Marina Vjollcës, më pas vjen “Skaner Kampionat” i Gerti Çarçanit dhe “Rubrika Sportive” e Enkeleida Zekos. Nga të tre, (që janë posaçërisht për futbollin) vetëm “Rubrika Sportive” i kushtohet tërësisht kampionatit shqiptar.

Kështu përball një gjendje të tillë, kaq të diferencuar e të mangët, për një të interesuar drejt lajmeve sportive, është shumë e vështirë të qenit në dijeni për futbollin apo sportin tonë në tërësi. Fatkeqësisht sportin tonë mund ta gjejmë lehtë vetëm në gazeta (dhe pak në internet), gjë që në Botën perëndimore ka kohë që nuk ndodh, pasi ka gjithmonë e më shumë TV dhe web-site që i dedikohen plotësisht atij. Përveç kësaj, mediat tona edhe “e vrasin” sportin tonë. Ato i shkaktojnë mjaft dëme imazhit të sportit kombëtar duke e pasqyruar atë vetëm në “ditët e këqija” të tij. Mjaftojmë të përmendim që transmetohen nga të gjitha TV pa përjashtim rastet skandaloze në fushë, ofendimet e tifozëve, grindjet apo dhe kërcënimet e pushtetarëve ndaj sportistëve. Mediat bëhen “sulmuese” edhe atëherë kur duhet “t’i mbrojnë” figurat e sportit dhe sportin në përgjithësi. (Rastet e përfolura për doping të Fetije Kasajt, Shqiponja Brahjës apo dhe së fundmi Erkand Qerimajt, e kanë tronditur peshëngritjen tonë). Askush nuk i mbron sportistët tanë. Po të mbledhim dhe zbresim mbulimet “për mirë” dhe mbulimet “për keq” del që, në TV, publiku për sportin tonë “sheh” më shumë gjendjen e keqe të tij. Normalisht kjo ndikon edhe në formimin e një opinioni rreth sportit që përgjithësisht është negativ.

Mediat sot janë mjet efikas për promovim. Sporti, të ardhurat kryesore i ka nga të drejtat televizive, ndërsa specifikisht futbollistët, nga reklamat dhe shitja e imazhit të tyre. (Mjaftojmë të përmendim David Beckhamin që ende është imazh reklamash për shumë industri prestigjioze). Që diçka të shitet gjithçka nis nga informacioni. Kështu ka nisur edhe David Beckham me të përditshmet britanike që hapeshin gjithmonë me të, qoftë për mirë qoftë për keq. Kështu edhe Cristiano Ronaldo, të cilit jeta i është bërë si personazh reality-show, si personazh  Big-Brotheri. Pavarësisht cënimeve etike apo sulmeve mediatike, David Beckham i pari dhe Cristiano Ronaldo i dyti sjellin të ardhura që i kalojnë 35 milion eurot në vit dhe bashkë me to edhe vëmendjen publike.

Tani kthehemi tek futbolli ynë, nëse duam ta bëjmë të shitet, na duhet informacioni. Për të thënë më saktë, nëse duam “të shesim” kampionatin, sportin tonë, kërkohet të nxirren personazhe të cilat bashkë me imazhin e tyre të bëjnë të konsumohet edhe informacioni. Kjo gjë mungon, sot kemi vetëm dy “personazhe që konsumohen” të sportit shqiptar. I pari është Lorik Cana (që luan me Lazion) i dyti është Erkand Qerimaj (që është kampion në peshngritje).

Mediat çalojnë për të pikasur personazhe të tjera që mund të jenë “komercial” për sportin tonë. Në shumë raste atyre u kanë ikur nga dora mjaft të tillë, p.sh: Jahmir Hyka, i cili ishte një talent që mediat mund ta përdornin për të promovuar “rilindjen” e futbollit në Shqipëri. Së fundmi pak ditë më parë edhe Elvis Kabashi apo Suad Sahiti të cilët u tha se u transferuan tek Juventusi e tek PSG. Stivi Frashëri, Armando Vajushi apo dhe Bekim Balaj janë disa emra të tjerë të “vegjël” që mediat shqiptare nuk i promovojnë. Vlen për t’u marrë shembull Kosova, që Xherdan Shaqirin 20-vjeçar e ka ndjekur nga pas dhe e ka vlerësuar që në fillimet e tij. Sot ai luan me Bayern Munchen dhe është një lojtar që vlerësohet rreth 12.5 milion euro. Nga kjo anë, nga mungesa e promovimit mediatik të futbollit tonë, vjen dhe mangësia në kombëtare (normalisht përveç mangësive në investime dhe gjendjes së ulët të kampionatit).

Niveli i ulët si dhe mungesa e futbollistëve që vijnënga Superliga jonë për Kombëtaren, vjen edhe për shkaqe ekonomike. Emrat e kampionatit tonë nuk tërheqin “para”, reklama, ata nuk “shesin”. Ndaj vlera e përgjithshme e kombëtares sonë mbetet në rënje pasi dhe lojtari kryesor, i yni Lorik Cana (që vlerësohet diku tek 5 milion euro) është në rënje.

Për mendimin tim në sportin tonë nuk do të ketë kurrë zhvillim nëse mediat nuk e pasqyrojnë të paktën kërkesën për zhvillim.