Dhunë në stadiume kishte edhe në kohën e Enverit dhe policia s’i bënte dot derman…

Java e parë e kampionatit të 80-të të futbollit shqiptar qëlloi me një ngjarje të shëmtuar. Sfida hapëse e këtij sezoni, Skënderbeu-Partizani, u nxi nga dhuna që zuri mes tifozerive. Mungesa e policisë u përmend në media si arsyeja e përshkallëzimit të dhunës. Në fakt ndryshimet ligjore të vitit 2017 bënë që për herë të parë policët e rendit të mos ishin më prezent në tribuna, por njëjtë sikurse në botën perëndimore, organizimi dhe mbarëvajtja e ndeshjeve të futbollit t’u lihej në dorë kujdestarëve (stewards) dhe shërbimeve private të sigurisë fizike.

Çdo gjë shkoi mirë në përballjen e Superkupës, Skënderbeu-Laçi…

Por ngjarja e parë e dhunës, që ndodhi në kampionat, bëri që Federata Shqiptare Futbollit ta cilësojë si “amendim të parakohshëm ligjor” ndryshimin e ligjit për “Sportin” dhe njëkohësisht si “lëkundje e sigurisë publike në stadiume”. Fillë pas deklaratës së parë për shtyp, FSHF lëshoi një tjetër komunikatë ku i bënte thirrje Policisë së Shtetit që të “jetë prezente në të gjitha impiantet sportive”. Federata “përdori” ngjarjen e parë të dhunës, për të argumentuar se policia “është më se e domosdoshme për garantimin e sigurisë publike“.

Me komunikatat e bëra për shtyp, Federata nuk bëri gjë tjetër veçse tregoi dhe njëherë se vazhdon të refuzojë së pranuari si problematikë dhunën në sportin shqiptar. Adresimi i kësaj problematike drejt klubeve, institucioneve të kulturës dhe të rendit – si dhe heshtja në sintoni nga ana e këtyre të fundit – është një tjetër tregues i kësaj gjendjeje.

Por duhet thënë se kjo gjendje ka më tepër se 40 vite që vazhdon të jetë kështu.

Po! Eshtë e vërtetë. Dhuna ishte e pranishme në stadiume – dhe jashtë saj – edhe në kohën e komunizmit, pavarësisht se nostalgjia ka deformuar kujtesën në të atillë mënyrë saqë pak-kush të mund ta thotë këtë gjë.

Edhe asokohe sistemi i kaluar – që kishte një sistem policor prej diktature – nuk e pranonte thelbin e problematikës ndërsa e konsideronte dhunën si “shfaqje të huaj”. Regjimi i Hoxhës nuk e pranoi kurrë dhunën në sport si një problem që vinte si fillim prej kulturës dhe nivelit të ulët sportiv – Partia e luftonte profesionalizmin në sport, për qëllime ideologjie, synohej masivizimi dhe jo zhvillimi si profesionist dhe elitar – dhe më pas si pasojë e organizimeve pa meritokraci në gara.

Vitet 1977-1979 përmbajnë disa nga ngjarjet më të shëmtuara të sportit shqiptar, gjë që faktohet nga dokumente zyrtare të shtetit. Në këtë periudhë u përjashtuan me afate të ndryshme – deri përgjithmonë – 30 sportistë, 10 trajnerë dhe 19 gjyqtarë. Pas ngjarjesh të përsëritura të dhunës – kryesisht në futboll – institucionet kryesore urdhëruan mbajtjen e një raporti mbi të ashtuquajturën “shfaqje të huaja në fushën e sportit”. Gjuha e përdorur në këtë raport identifikon si “tifozllik të sëmurë” dhe “vandalizëm” pjesën më të madhe të akteve, ndërsa presionin më të madh për “gjendjen” e “vuajtën” Komiteti i Kulturës Fizike në Sported he Ministria e Arsimit dhe Kulturës.

Për ta kuptuar më mirë se cilat ishin ngjarjet, ja disa prej tyre:

ngjarje te tjera“Në vitin 1977 në stadiumin e qytetit të Shkodrës, gjatë ceremonisë së mbylljes së kampionatit, tifozë të sëmurë hodhën gurë dhe ofenduan ekipin e “Dinamos”, që fitoi titullin kampion”.

123.jpg“Pas ndeshjes në fushë dhe në autobus, tifozët e rrethit të Vlorës ofenduan dhe goditën me gurë ekipin e futbollit të “Partizanit”. Po në rrethin e Vlorës, menjëherë pas ndeshjes me “17 Nëntorin”, tifozët qëlluan autobusin me gurë duke i thyer xhamat. Në qytetin e Fierit, pas përfundimit të ndeshjes, me “Butrintin” e Sarandës, tifozët e Fierit qëlluan me gurë autobusin, i thyen xhamat dhe plagosën një sportist”

Veprime të kësaj natyre kanë vazhduar edhe në vitin 1978.

“Në qytetin Stalin tifozët qëlluan me gurë dhe plagosën gjyqtarin e ndeshjes.”

Veprime të tilla vazhduan edhe vitin 1979.

“Gjatë lojës, si dhe pas saj, tifozët e Selenicës goditën me gurë dhe llastiqe ekipin dhe autobusin e Bilishtit. Pas ndeshjes midis ekipeve “Dajti” dhe Ylli i Kuq” i Pogradecit, një lojtar i “Dajtit” goditi gjyqtarin anësor.”

17-nentori.jpg“Më 28 shkurt 1979 (ndeshja Besa- 17-Nëntori) tifozët e rrethit të Tiranës dhe të Durrësit, kryen veprime antisocialiste të vagabondazhit ndërmjet tyre e me udhëtarët dhe dëmtuan rëndë trenat e ndërtesën e stacionit të Kasharit.”

Duke risjellë në vëmendje periudhën 1977-79 mundet të kuptojmë se nuk është prezenca e autoriteve të sigurisë, apo “vigjilenca” ajo që mund ta zhdukë dhunën në sporte – sepse kur vjen puna për këtë pjesë, zor se ia merr kush sistemit komunist – por qasja e hapur, e qartë dhe me një politikë me vizion, e cila mund të diktojë/zhvillojë kulturë sportive te futbollistët dhe tifozët dhe po kështu meritokraci në rezultatet e ndeshjeve.

Prandaj, FSHF bën gabim që kërkon të rikthejë policinë në tribuna, pasi në të tillë mënyrë thjesht sa i largohet përgjegjësive dhe nuk e pranuan thelbin e problematikës – mungon vullneti dhe politika e duhur. Po kështu të gjitha institucionet e tjera, bëjnë jashtë mase gabim, që e neglizhojnë këtë çështje dhe lejojnë që fenomeni i shfrenuar i “huliganizmit” të promovohet rëndomtë si mënyra më e mirë për të mbështetur skuadrat e futbollit.


Më poshtë “Raporti” – Sekret – i mbajtur për Këshillin e Ministrave mbi “Disa shfaqje të huaja në sport dhe masat që po merren për evitimin e tyre”. Pjesë e Dosjes nr. 598 – 1979.

 


Informacionet arkivore janë nxjerrë në sajë të bashkëpunimit me Institutin për Demokraci Media dhe Kulturë (IDMC).

Advertisements

Këshilla për hiking! Ç’të bësh kur ke humbur?

Një nga shqetësimet më kryesore për fillestarët e shtegtimeve (#hiking) – madje edhe për prindërit – është rreziku se mos duke u endur nëpër natyrë të mund të humbasësh. Zakonisht shtigjet qëllojnë të jenë në zona pa mbulim valësh dhe për rrjedhojë celularët janë jashtë funksioni. Kjo ndodh më së shumti në lartësitë e mëdha. Në të tilla rrethana dita të kalon shumë më shpejt se sa e mendon. Frika nga errësira në një ndjesi humbjeje është makthi i maktheve për cilindo që është fillestar në shtegtime dhe shumfish makth për prindërit që nëse e marrin vesht këtë gjë u bëhet gjaku ujë.

Personalisht më ka qëlluar dy herë të humbas rrugën dhe një herë tjetër të më zërë nata teksa shtegtonim po të humbur. Fillimisht na ndodhi kur po ngjisnim malin e Gamtit – jo nga pjesa e shkëmbinjve, por nga shtegu i gjatë që kalon te labirinthi i shkurreve dhe tre qafat e malit. Në fillim më zuri frika. Por prej faktit se isha me një grup të madh miqsh dhe shtegtarësh, u qetësova fillë. Humbja u kthye në qejf – ndonjëherë edhe ke qejf të humbësh! – dhe nuk zgjati më shumë se çerek ore.

Hera tjetër na ndodhi në kthim nga Bukaniku. Ngatërruam shteg dhe i ramë aq gjatë, saqë nata na i mpiu sytë dhe kur pas nja dy orësh ecje – përtej programit – kur dolëm në rrugë, ishte sikurse çantat të mos na peshonin më, aq ndjesi gëzimi pata.

E di… duket ca si fëmijërore… por të tilla ndjesi t’i ngjall natyra, pasi përballë saj gjithmonë ndihesh i vogël.

Por çfarë duhet të kemi parasysh në rast se humbasim? Ja disa gjëra që duhet t’i mbash mend:

Fillimisht më kryesorja e kryesoreve, mos merr përsipër udhëtime vetëm! Minimalisht duhet të jesh me një ose dy persona të tjerë. Pavarësisht mendimeve të ndryshme, shprehjen “delen që del nga tufa e ha ujku” e gjej fiks me vend në këtë pikë.*

Më tej kujdesu që në çantën tënde të kesh me vete, një elektrik dore, një paketë të ndihmës së shpejtë, një bateri – power-bank – për karikim celulari dhe medoemos edhe një bilbil. Në rast se humbet dhe situata ka kaluar në serioze – më shumë se 12 orë i humbur – elektriku do të të ndriçojë rrugën, paketa e ndihmës së shpejtë do të të jetë për ndihmë nëse je lënduar, bateria do të ta rikarikojë celularin dhe bilbili do të të shërbejë për sinjalizues nëse janë duke të të kërkuar.

Nëse je përpjekur prej kohësh të gjesh një shteg dhe ndjesia e të humburit nuk të ka ikur, ulu diku dhe pusho. Pi pak ujë. Përpiqu të qetësohesh. Armiku kryesor në këto raste është paniku!

Teksa përpiqesh të qetësohesh, mundohu të kalosh nëpër mend se nga erdhe, si ishte rruga kur ti kalove dhe kush ishte ndonjë shenjë identifikuese e shtegut. Në këtë mënyrë mundesh që të paktën të gjesh shtegun e kthimit.

Mos harro! Përpara se të lëvizësh sinjalizo – duke vënë tre-katër gurë pirg, së bashku – vendin ku je aktualisht, apo se nga kalon. Në këtë mënyrë do e kuptosh nëse je duke u kthyer në të njëjtin vend ose je duke përparuar. Shenjat do të të duhen për t’u kthyer aty ku ishe, nëse shtegu që ke marrë përsipër ta provosh nuk të çon gjëkundi.

Nëse është ende ditë, mundesh të dallosh dy drejtime lindje-perëndim dhe jug-veri vetëm prej pozicionit të diellit. Nëse është natë dhe përfundimisht ke humbur, bën mirë të mos endesh së tepërmi me grupin, por të vendoseni diku për kamping.

Se harrova… gjatë këtyre situatave kontrollo shpesh për valë. Ka raste ku tek-tuk mund edhe që të ketë sinjal, kështuqë nëse keni humbur, celulari është si të thuash miku më i mirë. Pasi me sistemin e “gps” mund të lokalizoni menjëherë vendndodhjen tuaj të saktë e për rrjedhojë të gjeni edhe nga të shkoni.

Aventura janë edhe këto raste dhe jua siguroj që janë pjesët që mbahen mend më së shumti nga shtegtimet, kështuqë mos u dekurajoni!


*Më kujtohen nja dy filma “Into the Wild (2007)” dhe “127 Hours (2010)” ku përjetohen situata tejet të vështira gjatë shtegtimeve vetëm. Nëse s’i keni parë, jua sugjeroj!

Arrameras-Kamëz, ju tregoj për zonën e 88 salloneve të mobilierive

Dikur te Selvia në Tiranë kanë qenë nja 4-5 qofte mu në kryqëzim. Tymi dhe shamata e çdo kafshate qoftesh dhe e çdo gllënke birre atje ishte praktikisht pasqyra e të bërit biznes në Shqipëri. Shifte tjetri-tjetrin dhe vetëm se atij po i ecte mirë, shkonte dhe ia hapte ngjitur të njëjtin lloj biznesi…

Kështu për vetëm dhjetë pijetarë dhe fiksimaxhinj qoftesh, “Selvia” kishte futur në konkurrencë katër skajet e trotuareve të kryqëzimit, që lëshonin tym dhe piper për çdo qofte të pjekur. Fatkeqësisht me kalimin e kohës, pijetarët zunë vend në një lagje tjetër – Rruga e Kavajës – dhe biznesmenët e qoftes te Selvia ngelën me gisht në gojë. Dalë ngadalë u shpërngulën që aty, ose e kthyen biznesin te trendi i ri, sallon bastesh, ose lojrash fati.

Pikërisht kjo periudhë – e rreth dhjetë viteve më parë – mu kujtua kur po kthehesha nga një udhëtim në Alpe. Ç’ne mu kujtua kjo gjë?! Rrugës teksa po kthehesha me disa miq, në aksin rrugor Fushë-Krujë-Kamëz, na bëri përshtypje fakti se pjesa dërrmuese e bizneseve atje ishin mobilieri. Sa në njërin cep, në tjetrin. Ngjitur e ngjitur. Madje edhe në një godinë. Sallone pafund, me emra nga më të ndryshmit.

Mobilieri Abaz Ulliri… Afrimi, Afmeti, Albeni, Alberti, Albori, Andi, Arali, Arbi… S’po tallem! Disa nga emrat ua mbajta shënim. Janë vërtetë emra sallonesh mobilierie dhe të gjitha e kishin të shkruar gabim… “Mobileri”…

“Mobileri” Bajram Luka… Ballkani, Bariu, Besi, Biondri, Bruno, Caca, Cani, Dashi, Doku, Donat, Edi, Edisoni, Emiljano, Endri, Enis, Epika, Eri, Geri, Gerti, Globi, Golden, Halili, Ideari, Ilgari, Joti, Juli, Keli, Kena, Klajdi, Koçi, Koli, Kristi, Kurti, Leo, Luxi, Pllumi, Reli, Rraja, Rudi, Sajmiri, Sela, Selmani, Sinani, Topalli, Tosi, Valteri apo Vath-Xheka.

Seria e Mobilerive ne Fush-KrujeMore po kishte popullore, italiane, madje edhe turke. Kur u ktheva në shtëpi, nga kurioziteti, renda t’i shoh edhe njëherë me “Google-Street”. Njëri ndërkohë quhej edhe “Mobileri Inter”… teksa e pashë i thashë një shokut tim, tifoz të Milanit, “do t’i pranoje dhuratë ca mobilie shtëpie të porositura te kjo mobilieria?!”.

Mobileri InterNga fshati Arrameras i Fushë-Krujës, ku dikur bënin hije drurët e rrapit, e deri në Kamëz – gjithsej rreth 10 km – numëruam 88 mobilieri. Për ta kuptuar kontrastin me llojet e tjera të biznesit, pamë vetëm 13 lavazhe dhe 15 karburante apo pika servisi.

S’kam asgjë kundra kësaj zone – jam i sigurt se pjesa më e madhe e banorëve janë tepër punëtorë, pasi shumica e bizneseve ishin me investime të mëdha – por teksa i shihja më vinte ndërmend koha e qofteve te Selvia dhe ajo puna e të prishurit punë njëri-tjetrit duke ia hapur të njëjtin lloj biznesi ngjitur.

Mobilieri Fush-Kruje1Pyes veten çfarë potenciali do të ishte nëse të 88-ta këto biznese të së njëjtës zonë do të ishin nën të njëjtën markë, apo kompani… Eh çfarë “IKEA” fantastike do të ishte! Por sikurse thashë në fillim… kam përshtypjen se ky mikrobi i “qofteve” bën shumë tym dhe s’i lë idetë e mëdha të zhvillohen!

Plot yje që bien, mos i humbisni fotot nga një natë vezulluese në Luginën e Valbonës

Dy javë pas hënës së përgjakur, një tjetër aventurë me kundrimin e qiellit natën më qëlloi ta përjetoja në Valbonë. Pas fenomenit të jashtëzakonshëm të eklipsit të kuq, i cili zgjati disa orë, aventura e radhës nuk kishte hënë, por një qiell plot e përplot me yje që binin. Ndezja e qiellit me yje është një tjetër mundësi përrallore që – krahas shtegtimeve dhe kulinarisë – mund ta shijosh në parkun kombëtar të Valbonës.

Mungesa e zonave urbane pranë dhe e ndotjes që shkaktojnë qytetet, bën që qielli të mos ketë smok në Alpe dhe të jetë pasqyrë natën. Aq pasqyrë sa që, atmosfera, të të kujtojë filmat fantashkencë të tipit “Star-Wars” apo “Star Trek”. Kur vështron një qiell plot me yje, kupton se sa e vogël është bota përballë gjithë asaj gjithësie yjesh.

FOTO YJE 4Kundrimin e yjeve e kisha provuar edhe më parë në Alpe. Në Shalë, Theth edhe në Valbonë, por atmosfera e natës së 4 gushtit, ishte krejt tjetër gjë. Pas dy ditësh me shi, mbrëmja e së shtunës e gjeti luginën të kthjellohej nga një ndriçim i jashtëzakonshëm yjesh. “Rruga e Qumështit”… “Arusha e Madhe”… apo yjësi të ndryshme të cilat i ke dëgjuar shpesh, mundeshe t’i shihje me sy të lire, kjo pasi Hëna dritëvërbuese e natës nuk dukej gjëkundi.

Me grupin e trajnimit të shkollës verore të organizuar nga GIZ, u pajisëm me disa elektrikë dore dhe duke marrë me vete aparatët fotografikë rendëm për një shtegtim të vogël buzë malit të Kollatës. Mos kujtoni se ishte diçka e frikshme, sepse s’ishte aspak e tillë.

Malet rrinin në errësirë dhe përthithnin vezullimet. Me gjumin e tyre nuk ia prishnin aspak sfondin qiellit duke i lënë plot vend yjeve aq saqë, ndryshe nga ç’bëjnë ditëve, nuk ta trembnin syrin me lartësitë.

Me të vendosur aparatet, shkrepjet disasekondëshe, shoqëroheshin me të gjithë grupin që s’i ulnin kokat nga drejtimi së larti. Disa prej nesh u shtrinë përdhe mes luleve dhe erës së malit. S’ke parë ndonjëherë yll që bie? Po yje të tëra që bien?! Epo mos e humb kurrë një mundësi të tillë, shko në ndonjë mal gjatë gushtit dhe prit për natën e vezullimeve…

Si është ajo shprehja? “Mendo një dëshirë për aq here sa shikon një yll që bie”?!… Mund t’ju them se kjo shprehja është fiks për nga e pazakonshmja e së kundruari një fenomen të tillë në zonat urbane, sepse në Valbonë pamë plot të tilla.

Nga fotot që bëmë, disa prej tyre edhe i fiksuam me aparate. Ju ftoj t’i shijoni dhe pse jo, të frymëzoheni edhe më tepër që ta shijoni natyrën sa më shumë.

FOTO YJE 9FOTO YJE 1FOTO YJE 8FOTO YJE 2FOTO YJE 5FOTO YJE 11FOTO YJE 7FOTO YJE 3


Fotot u realizuan nga Enis Mehmeti dhe Gledis Hoxha.

“Takim” me Robinson Kruzon në Valbonë

E ke menduar ndonjëherë të lësh gjithçka pas dhe të nisesh për ndonjë udhëtim të gjatë?! Aq të gjatë sa të të duket i pafundë…

Fiks këtë gjë e mendoi 27-vjeçari Gonçalo Madeira rreth katër muaj më parë kur nisi një rrugëtim fantastik dhe plot aventura nga Portugalia, për në Spanjë, Francë, Gjermani, Austri, Slloveni, Kroaci, Bosnje, Mal të Zi dhe më pas në Shqipëri. Gonçalon pata fatin ta takoj gjatë një trajnimi veror të organizuar nga GIZ-Albania. Ishte dita e dytë e tij në Valbonë dhe kishte ardhur pas një shtegtimi të gjatë nga Thethi. Në anën perëndimore të Alpeve kishte kaluar prej shtegut malazez. Me të kaluar kufirin, një shkodran me emrin Toma i kishte mundësuar atij udhëtimin nga kufiri për në Bogë, atje ku qe vendosur fillimisht, për të nisur më pas shtegtimin me këmbë permes Alpeve shqiptare.

I lartë rreth një e tetëdhjetë, me hije tipike të ndonjë personazhi filmash – një shoku im i shkollës verore, Arditi, e pagëzoi me nofkën Robinson Crusoe – portugezi ishte flokëgjatë, mjekrosh, me një palë syze stil të vjetër. Tip tejet gazmor. Interesant sepse udhëtimin e kishte nisur duke lënë punën në një kompani ndërkombëtare si Microsoft në Lisbonë dhe kishte përfunduar studimet për neuro-shkencë. Tani?! Punonte punë të rëndomta pa pagesë thjesht për të marrë në këmbim strehë dhe ushqim gjatë shtegtimeve.

img_0194.png“Që në fillim kisha si synim t’i largohesha monotonisë, rutinës dhe asaj skllavërisë së kapitalizmit për një jetë të varur nga gjëja materiale, puna në zyrë dhe nevojat e rreme. S’e kam me qejf më të punoj për dikë, i cili kërkon thjesht të më shfrytëzojë. Mundohem që në shtegtimet e mia të mbaj kosto sa më të ulët. Të mos shpenzoj para. Të lëviz me mjete të çastit ose duke bërë hiking” na tregoi Gonçalo teksa Arditi i përgatiti një video-profil enkas për shkollën verore.

Udhëtari ynë i pazakontë nuk ishte i çmendur. Në vendet e tjera evropiane, përdorte një aplikacion të quajtur “work-away” me të cilin njerëz të ndryshëm afishonin oferta pune vullnetare në këmbim vetëm të akomodimeve. Kështu duke punuar me gjëra të zakonshme, si druvar, murator, apo punëtor krahu, ai kishte mundur të kalonte 8 vende për katër muaj, pa shpenzuar – pothuajse – asgjë. Ndërkohë ai edhe pse mbante një plan për të mos përdorur para, kishte menjëanë një plan rezervë për situata emergjence.

“Ruaj gjithmonë një sasi parash, me të cilat mundem të blejë një biletë kthimi për në Lisbonë” u shpreh flokëgjati i ngjashëm me ndonjë pirat apo aktor filmash. Por si ia bënte ai me familjen që kishte në Portugali?! Kontaktet i mbante thjesht me ndonjë mesazh në “whatsapp” të cilin mund ta shkurante në ndonjë vend ku mund të lidhej me rrjetin. Gonçalo na tha se kishte plot miq të cilët i kishte lënë pas në Lisbonë dhe që ishin të magjepsur nga guximi që kishte për të ndërmarrë një udhëtim të tillë.

IMG_0191“Plot miq të mi më thonë se kjo që po bëj është një aventurë e jashtëzakonshme. Njëri prej tyre do mund të më bashkohet pasi të përmbyllë studimet. Shumëkush më pyet se kur do të mbarojë ky shtegtim… unë s’di t’u jap një përgjigjje, por dua që mos të mbarojë kurrë” – na tha 27-vjeçari, i cili na tregoi planin që kishte, të udhëtonte për në Kosovë, më pas në Maqedoni, Greqi, Turqi e gjetkë, për në Azi. Dëshira e tij për këtë aventurë, e ushqente të bënte plot fotografi, të mbante një ditar me synimin për të shkruar një libër dhe ëndrra e vërtetë ishte që një ditë të blinte një tokë, të cilën do të mund ta punonte dhe ta gëzonte vetë në një nga vendet që kishte udhëtuar.

Ajo që më bëri përshtypje nga ky njeri, nuk ishte vetëm gjëja e pazakontë që po bënte, por edhe thjeshtësia me të cilën i shihte gjërat. Për të, malazezët, ishin të njëjtë me portugezët. “Përtacë që rrinë vetëm nëpër plazhe!”. I thashë se pak-a-shumë, me këtë sjellje përtacie, të gjithë ne ballkanasit jemi të njëjtë dhe mbase mund të quhemi të gjithë portugezë. S’i një luzitan atipik, s’e kishte qejf futbollin. Fliste me dashamirësi për njerëzit që kishte takuar deri më sot dhe Alpet i dukeshin me një panoramë marramendëse.IMG_9534 (1).JPG

Më la mbresa mënyra e tij krejt e thjeshtë për t’i gjetur shtigjet: “kur humbas rrugën, thjesht ndjek ndokënd që mund të më dalë përpara, ose nëse di të flasë ndonjë gjuhë që e di, e pyes”. Mënyra pa komplekse për të folur me të huajt dhe dëshira për ta çuar përpara aventurën e tij të pazakontë.

Fiks… a thua të ishte Robinson Crusoe…

Por, Crusoe kërkonte dhe ia doli të kthehej në shtëpi, pas 28 vitesh… ndërsa Robinsoni ynë që takuam në Valbonë, dukej qartë se s’donte të kthehej më pas në shtëpi. I dashuruar verbësisht nga natyra, kjo jetë nomade ishte tashmë gjaku dhe fryma e tij.

Ju ftoj të shihni disa nga fotot që Gonçalo ndau me ne nga udhëtimi i tij:

IMG_0195

DSC_0011

DSC_0063

DSC_0066

DSC_0080

DSC_0114

DSC_0194

DSC_0274

DSC_0289

DSC_0402

DSC_0464

Të darkosh në një vend me Kryeministrin

Ke parasysh, je me pushime verore, ke lëvizur lart e poshtë Rivierës dhe mbrëmja të ka zënë në Vlorë, ku do darkosh?! Kjo është pyetje që zor se ia di përgjigjjen nëse nuk ke ndonjë të njohur të zonës dhe je ca problematik kur vjen puna për t’u ushqyer. Të gjendur në një situatë të tillë një shoqja jonë na rekomandoi një restorant diku në fund të Lungomares. Për arsye etike, nuk po ia përmend emrin…

Pasi bëmë shëtitjen nga fillimi e deri në fund të Lungomares – një taksist, një ditë më parë na pati thënë se shëtitje bulevardit bëjnë vetëm ish-vendet komuniste, gjë krejt interesante me të cilën u pajtova me të kur e kreva shëtitjen – u gjendëm përpara këtij restorantit. Asgjë e zakontë. Njerëz që hynin, njerëz që dilnin. S’u menduam dy herë. Hymë. Por që në hyrje ndjemë një atmosferë sikleti. Pse?!

Të gjithë kamarierët ishin në këmbë. Në të njëjtin ambient po darkonte Kryeministri. Një nga kamarierët na adresoi fillë për të zënë vend diku në cep afër tavolinës së tij.

Kur u ulëm, vura re që jashtë, në rrugë, një grup fëmijësh nuk largoheshin që aty. Qëndronin duke parë Kryeministrin. Me gjasa ai ishte njeriu i parë i rëndësishëm, të cilin deri përpara atyre çasteve e shihnin vetëm në televizor. M’u kujtua dhe mua, hera ime e parë kur pashë në bulevard Presidentin. Ishte Meidani, viti 1999. Ishte çast fëmijëror, por i paharrueshëm.

Kryeministri ishte i shoqëruar me të shoqen. Për rreth kishte miq dhe disa të huaj. Atmosfera ishte me një përpjekje për t’u mbajtur në gjendjen “normale” edhe pse nuk është dhe aq normale që Kryeministri të darkojë në restorantin tënd, apo dhe ti si individ të gjendesh në të njëjtin ambient çlodhës me këtë personalitet.

Më bëri përshtypje sepse, të gjithë “shtireshin”, apo bënin sikur nuk e shihnin Kryeministrin aty dhe përpiqeshin të silleshin si “normalja”. Ne s’u orvatëm të bëjmë foto, pasi krahas tavolinës sonë, qenë vendosur edhe dy – të vetmit që dukeshin – truprojat personale të Kryeministrit. Sikur ndodh rëndomtë, portalet janë ato që ushqehen më së shumti me foto të drekave apo darkave të politikanëve, dhe duke pasur këtë gjë parasysh, nuk kërkuam telashe.

Teksa darkoja me shoqen time, përpiqesha të mos thyeja rregullin e heshtur që mos të ktheja kokën prapa. Njëjtë bënte edhe tavolina përballë. Njëri nga ata të tavolinës së Kryeministrit u ngrit. Iu afrua njërit prej kamarierëve dhe kërkoi në gjuhë të huaj – anglisht – se ku ndodhej tualeti. Ky nuk dinte anglisht dhe kërkoi ndihmë nga kamarieri tjetër.

Nga ajo tavolinë aq e rëndë për nga prezenca, nuk dëgjohej asnjë nga bisedat që zhvilloheshin aty, edhe pse shpesh, sinqerisht përpiqesha të pikasja ndonjë fjalë. Ndërkohë pjatat kalonin para nesh, një e nga një.

“Si është me oreks Kryeministri?” pyeta me ironi dhe me gaz veten. Të njëjtën pyetje mund të keni dhe ju, përgjigjja që mund t’ju jap është se atë mbrëmje u konsumuan arragosta, fruta deti “fritto” plot pije të ndryshme dhe si pjatë e fundit, një miks frutash.

Në kulmin e një debati “turistik” për omletën e shtrenjtë, apo çmimet stratosferike te ky restoranti buzë Lungomares mund t’ju them se çmimet nuk ishin dhe aq ndryshe nga ato restorantet e zonës së qendrës në Tiranë. Asgjë më shumë. Një darkë për 2 persona tre mijë lekë.

Kur u çuam. Kryem punë me pagesën. Thjesht një shikim drejt Kryeministrit dhe kaluam përtej në turmën e njerëzve të shëtitores. Kaluam edhe fëmijët që mbeteshin aty.

Ajo që më bëri përshtypje ishte niveli tejet i ulët i prezencës së policisë. Jo se dua të them se protokolli kryeministror s’ishte i duhuri. Por nuk kishte asnjë postobllok, asnjë polic qarkullimi që tjetërsonte, apo kufizonte trafikun e makinave. Nuk kishte asnjë prezencë polici të rendit, ndërsa në hyrje të restorantit ishte vetëm një punonjës i sigurisë së Krysiministrit.

Ka shumë legjenda për punën e ruajtjes së zyrtarëve të lartë – nga kalecat e deri te agjentët e shumëfishtë me snajperë – unë di të them se e vetmja prezencë e rëndë – jo prej personit që është por për nga pozita që përfaqëson – ishte Kryeministri.

Edhe mbrëmjen tjetër, vajtëm sërish aty. Kryeministri s’ishte, kamarierët ishin sërish në këmbë. Shërbimi po i njëjti. Çmimet po të njëjtat. Si duket prezenca e Kryeministrit kishte sjellë siklet apo ndjesi “anormaleje” vetëm te klijentët dhe në asnjë prej stafit.

Këshilla! Ku të gjesh çanta dhe këpucë për hiking

Ke dëshirë të eksplorosh natyrën, të merresh me bjeshktari (hiking), je fillestar dhe nuk ia ke shumë idenë se çfarë duhet të kesh me vete?! Mos u mërzit, ky “post” është posaçërisht për ty!

Kur nisa të shtegtoj natyrën, dilema më e madhe që kisha, kishte të bënte me veshjet dhe pajimet që duhen: “S’kam këpucë të posaçme! S’kam xhup anti-erë, anti-ujë! S’kam shkopinj…” dhe thënje të tjera si këto më bënë shpesh që të tërhiqesha dhe të mos merrja pjesë në plot guida. Por kjo gjë më rezultoi të ishte totalisht gabim! Pa provuar kurrë mos u tërhiq!

Por si i bëhet që rrobat dhe pajimet kushtojnë shtrenjtë?! Mos u mërzit e ka një zgjidhje edhe kjo punë!

Së pari – sikurse e kam thënë edhe në postime të tjera – në shtegtim nuk shkohet për t’bërë të bukurin/bukurën, por për të shijuar natyrën! Prandaj, me rëndësi nuk ka dukja, se sa funksionaliteti i pajimeve dhe rrobave që ne kemi!

Këshilla ime është: shih në pikat e rrobave të përdorura, mund të gjesh gjëra me mjaft leverdi: këpucë, atlete, çanta, çadra dhe madje edhe ganxha, sëpata apo çekanë perfekt për alpinizëm (nivel që kërkon përgatitje më të lartë se sa shtegtimi i thjeshtë).

Ku mund t’i gjesh?! Ja t’i them unë disa.

Një dyqan që shet këpucë ndodhet në rrugën e “Elbasanit“. Aty ti mund të gjesh jo vetëm këpucë për të dalë, por edhe atlete dhe kambale për hiking me çmime nga 1 mijë deri në 3 mijë lekë.

Po me të njëjtin çmim mund të gjesh edhe çanta fiks për hiking. Një dyqan që shet të përdorura në rrugën “Reshit Petrela” – te ish-Stacioni i Trenit – mund të të ndihmojë fiks për këtë punë.

Dyqane të tjera që shesin çanta dhe pajime me leverdi janë në rrugën e “Kavajës” – nga ana e ish-Parkut – dhe në rrugën “5 Maji” – në ish-Uzinën Dinamo.

Nëse këto dyqane nuk të zgjidhin punë, ke si mundësi edhe anën lindore të Unazës së Tiranës. Nga shkolla e Baletit e deri te Brryli ke një mori dyqanesh buzë rrugës, të cilat shesin rroba të përdorura, ose të reja, por me çmime të volitshme.

Më tej, një mundësi të vërtetë mund të gjesh edhe nga vetë dyqanet e markave të njohura nëpër qendrat tregtare. Sigurisht në kohën e uljeve të mëdha. Dyqane si Intersport apo Adidas bëjnë skonto reale deri në 70%. E mira është që nëse je tip i zellshëm për këto punë, të presësh pikërisht këto periudha – dhjetor/janar – kur dhe çmimet ulen ndjeshëm.

Ndërkohë mund të bësh edhe si puna e Saimir Kalbajt – guidë fantastike për Alpet – që falë intuitës dhe aftësive të tija ka kthyer një degë peme në një shkop të përkryer “hiking”-u.

13872703_1245898808802207_7773035716307565568_n.jpg

Këshilla! Si të përgatitemi për hiking

Ke dëshirë të eksplorosh natyrën, të merresh me bjeshktari (hiking), je fillestar dhe nuk ia ke shumë idenë se çfarë duhet të kesh me vete?! Mos u mërzit, ky post është posaçërisht për ty!

Kur provova për herë të parë të shtegtoja gjatë, isha krejtësisht i papërgatitur dhe madje e kisha për zor edhe të pyesja. Kështu që këshilla e parë që mund të të jap është pyet për çdo paqartësi, siklet apo mos-dijeni që mund të kesh. Për mua, mos merr përsipër asnjë shtegtim nëse nuk je i qartë se sa do të zgjasë udhëtimi, kush është destinacioni dhe ç’është më e rëndësishmja, se kush është guida jote!

Ok! Ke pyetur dhe di mjaft për këto ç’ka thashë më sipër, por sërish je disi i mangët me përgatitjen?! Çfarë të duhet janë këto:

Përgatitu që të ecësh, çka do të thotë, pri thonjtë – edhe nëse këtë e bën normalisht, ri-kontrolloji përpara nisjes në mëngjes – sepse thonjtë mund të të lëndojnë gishtërinjtë teksa fërkohen me njëri-tjetrin nga ecja e gjatë.

Nëse nuk ke këpucë të përshtatshme për mal, mos u dekurajo! Merr një palë atlete të lehtaedhe ato që s’i vesh më të bëjnë punë – mjafton mos të të vrasin dhe që të mos rrëshkasin.

Të duhet medoemos një çantë, qoftë edhe çanta e shpinës që dikur përdorje për të vajtur në shkollë. Unë atë përdor edhe sot, s’e kam hiç problem për aq kohë sa m’i mban të gjitha gjërat që më duhen. Në shtegtim nuk shkohet për t’bërë të bukurin/bukurën, por për të shijuar natyrën!

Merr një shishe ujë, diçka të shpejtë për të ngrënëfruta të thata, dy çokollata dhe një sanduiç të vogël – dhe mos harro, do jesh i ekspozuar në diell – edhe në kohën kur ka vranësira –  për këtë të duhet me patjetër një kapele dhe krem mbrojtës për fytyrën dhe qafën.

Merr me vete një kuti të ndihmës së shpejtë (të vogël). Nga përvoja di të të them se një kavilje e ndrydhur, apo një e gërvishtur në këmbë apo krah ka nevojë gjithmonë për një fasho.

Përgatitu edhe për më të keqen. Udhëtimi mund të zgjasë më tepër se sa qe planifikuar?! Një elektrik dore, ose koke, të zgjidh shumë punë natën. Udhëtimi mund të të bezdiset nga shiu që mund të nisë papritmas?! Një mushema të nxjerr nga situata dhe të shmang të ftohurin.

“Më mirë të mbash, se sa të qash!” thoshte një nga guidat – Artan Gaziu – me të cilët më ka qëlluar të shtegtoj, por edhe nëse nuk je kaq i përgatitur mos e ki siklet t’u kërkosh hua – ujin, elektrikun, kremin, apo kapelen – shokëve/shoqeve të grupit me të cilët do të udhëtosh, sepse zakonisht mali është miqësor dhe pse jo mund të zësh plot miq të rinj.


Këshillat e mësipërme janë për udhëtime të shkurtra!
Fotoja është realizuar nga Fatjon Kapllanaj dhe është marrë nga Klubi Discover Albania gjatë guidës “Kalimi Theth-Valbonë”.

Vizitë në Theth në zemrën e Alpeve

Edicioni i dytë i “Zâ-Fest” më nxiti dëshirën për të vizituar Thethin. Kisha dëgjuar për këtë festival, por shumë më shumë për bukuritë e asaj zone të Alpeve, të cilën ende nuk e kisha parë.

Të gjitha ato që kisha dëgjuar, rezultuan më se të vërteta!

Si fillim duhet thënë se Thethi ndodhet në zemër të Alpeve dhe prej Luginës së Valbonës ndahet nga vetëm një masiv malor i lartë 1700-1800 metër (rreth 200 metra më i lartë se Dajti) që quhet Qafa e Valbonës. Kur munda të ngjis Jezercën munda të përshkroj vetëm një pjesë të shtegut – kalimit – Valbonë-Theth, një aventurë që nuk duhet humbur dhe duhet provuar me patjetër!

Nga Tirana, Thethi është 177 kilometra larg dhe mund të arrihet për rreth 4 orë e gjysmë – Tiranë-Shkodër-Koplik-Bogë-Theth. Pjesa e fundit e rrugëtimit me makinë, nga Qafa e Thorës deri në Parkun Kombëtar të Thethit, ishte dërrmuese. 17 kilometra rrugë e pa rregulluar, për të cilën duhej më tepër se 1 orë e gjysmë për ta përshkuar. Sidoqoftë kur mbërrije në Theth e harroje gjithë atë rrugë. Panorama mes maleve ishte hipnotizuese. Luginën e rrethojnë disa nga majat më të larta të Alpeve, si Jezerca (2,694 m) në veri-lindje, Maja e Kakisë (2,357m) dhe Maja e Boshit (2, 371m) në jug-lidnje, Biga e Gimajve (2,232m) në jug-perëndim dhe Maja e Radohimës në veri-perëndim (2,568m).

Për faktin se u nisëm të premten pasdite, nuk mundëm ta kapnim natën e parë të festivalit. Por kishim edhe të shtunën përpara.

Kështu dita e parë e fundjavës nisi me rreth 30 minuta lëvizje me makinë për në fshatin më jugor të Thethit, fshatin Ndërlysaj (8 km larg).

Lumi i Thethit – që më tej, për shkak se përshkon gjithë rrajonin dhe bashkohet me një lum tjetër, quhet lumi i Shalës – kishte formuar një kanion fantastik të quajtur Kanioni i Grunasit. Më tej, në fshatin Ndërlysaj këtij lumi i bashkohej edhe Lumi i Zi që vjen nga më tutje, në perëndim. Pikërisht duke ndjekur rrjedhën e këtij të fundit – për në Kaprrej – vizituam dy nga vendet më mahnitëse të Alpeve.

Vaskat Ndërlysaj dhe Pusin e Zi, apo siç njihet ndryshe Syrin e Kaltër të Thethit.

Aktiviteti gërryes i ujit dhe gurët gëlqeror kishin formuar një pamje të jashtëzakonshme dhe vende-vende formoheshin fiks vaska uji.

Me rreth 40 minuta ecje mes gjelbërimit pafund dhe nën zhurmën e rrjedhës së lumit mbërritëm te perla e Alpeve. Banorët e zonës e kishin sistemuar rrugën mirë dhe kishin vendosur me punime druri vende edhe për të pushuar, kjo që vizitorët ta shijonin sa më shumë atë ujëvarë të vogël të Lumit të Zi dhe syrin si pus që formonte fillë aty.

Kisha parë edhe Syrin e Kaltër në Sarandë, por këtë e ndjeva më shumë, mbase ngaqë për të vajtur deri aty, e sodita më shumë natyrën duke qenë se atje shkohet vetëm në këmbë.

Në vaskat Ndërlysaj mund të bëje edhe plazh, ndërsa aty rrotull kishe mundësi edhe të drekoje në restorante të zonës.

Pasi vizituam këto vende, në darkë shijuam natën e dytë të “Zâ-Fest”-it. Shijuam muzikën e dyshes Redi Hasa dhe Maria Mazzotta, interpretimet e Ema Andreas, këngët e Vlashentit dhe si qershija mbi torte Andrrën. kisha.jpgIshte atmosferë fantastike që nën yjet dhe kurorën e maleve të bënte të ndiheshe super.

Për mua, kënga e vërtetë ishte natyra! U përhumbën nga ora. Në fakt s’e kishim parë fare orën kur rreth orës 2 u gjendëm në bujtinë.

Të nesërmen, diela ishte sërish me vende të tjera fantastike.

E patëm parë vetëm në darkë, por në mëngjes e pamë më mire kishën e Thethit, aty ku 1 shekull më parë Atë Shtjefën Gjeçovi do të hapte të parën shkollë shqipe për zonën. 800 metra më tutje, vizituam “Kullën e Ngujimit”, të cilën trashëgimtari i familjes Koçeku preferoi ta quante “Kulla e Pajtimit” pasi funksioni kryesor i saj kishte qenë pikërisht zgjidhja e konflikteve të ndryshme. Ai na tregoi shumë për zonën, zakonet dhe sidomos për rendin e kaluar. Atë kohë aq të keqkuptuar sot që i di vetëm “gjakmarrjen”.Kulla e Ngujimit

Ishte interesante të hasje dëshmi të gurta dhe orale të atij rendi të cilin Atë Shtjefën Gjeçovi e pati arkivuar duke e përcjellë me shkrim rreth një shekull më parë… kanunin e Lekë Dukagjinit.

Vzhduam më tej…

Por ajo që ma rrëmbeu më tepër zemrën për natyrën fantastike, ishte ujëvara e Grunasit. E fshehur mes gjelbërimit buzë një shpati tejet tëthepisur, hidhte ujë me freski dhe bollëk një mrekulli e natyrës. Ishte mahnitëse, të shihje kaq shumë vende të bukura në aq pak distancë larg njëra-tjetrës.

Ika plot mbresa dhe i sigurt se këto që vizitova janë veçse një pjesë e Thethit, zemrës së Alpeve!

Këshilla! Si të shmangim dehidratimin në hiking

Kur merresh me bjeshktari (#hiking) një nga problemet më thelbësore, që mund të të ndikojë për keq gjithë shtegtimin, është dehidratimi*. Shpesh në disa nga shtegtimet e mia më ka ndodhur që jam kapluar nga momente këputjeje, dobësie, etjeje të madhe dhe e vetmja gjë që kërkoja ishte pushimi. Si fillim duhet pasur parasysh se kur je në grup, pushimin nuk mund ta diktojë vetëm njëri dhe kurrësesi nuk mund të bëhesh pengesë për ritmin e përgjithshëm të ecjes, për këtë ja katër-pesë këshilla për t’i pasur parasysh në mënyrë që simptomat e dehidratimit të të rrijnë larg:

Rikupero lëngjet e humbura: Kur jemi në gjum, zakonisht humbasim 500-600 gram nga pesha jonë, kjo për shkak të djersitjes dhe proceseve të tjera fiziologjike që ndodhin teksa trupi është në gjendje të fjetur. Kështu për të rikuperuar lëngjet dhe kripërat e humbura, përpara se të nisesh për në guidë mund të pish diçka më pak se një shishe të vogël ujë (rreth 0.3-0.4l) ose çaj të ftohtë.

Pi shpesh nga një gllënkë ujë: Sigurisht kur nisim aventurat tona, çdokush ka një konstrukt dhe sjellje të ndryshme fiziologjike, ashtu sikurse ka bjeshkëtarë (#hikers) që ecin për 2-3 orë pa pirë as dhe një gllënkë, ka dhe të tjerë që s’ia dalin dot pa mbushur as 60 minuta. Për këtë s’ka asgjë për t’u intimiduar dhe këshilla ideale është që të mos e rëndosh trupin me sasi të mëdha lëngjesh por të fiksosh intervale të shpeshta. 3-4 gllënka uji/lëng frutash çdo 20 minuta do të të mbajë të fortë deri në majë!

Uji i malit, të freskon dhe pihet: Shpesh ndodh që të të mbarojë uji. Njerëz jemi, nuk mund t’i llogarisim të gjitha! Por nëse shtegtimi është në ndonjë mal, e sigurt është se ndonjë burim uji do të të dalë përpara. Në të shumtat e rasteve burimet që janë të rrjedhshme dhe që dalin/kalojnë nëpër shkëmbinj, janë të pijshëm. Në këto burime mund të rimbushësh shishen dhe pse jo të freskohesh duke ulur ndjeshëm nivelin e djersitjes. Kujdes! Nëse uji nuk është i rrjedhshëm dhe në të ka gjallesa (psh:larva bretkosash) mos pi!

Ushqehu me ndonjë gjë të shpejtë: Karbohidratet janë çelësi kryesor për të furnizuar këmbët me energji dhe ritëm. Thuhet se çdo gram karbohidrate mund të stimulojë deri në 3 gramë lëngje në sistemin tretës dhe për rrjedhojë të nxisë hidratimin e trupit. Kështu e këshillueshme është që në çdo pushim që mund të bësh me grupin të konsumosh ndonjë gjë të shpejtë: fruta; biskota; çokollata apo ndonjë ushqim të lehtë. Shmang në mënyrë kategorike të ushqehesh rëndë në pushime, kjo pasi do të të bëjë dëm dhe do të të shkaktojë dhembje/sforcim të aparatit tretës ndërsa je në ecje!

Mos i neglizho shenjat: Dhembjet e kokës, marramendjet apo vështirësitë në të përqendruarit janë simptoma të dehidratimit. Ilaçi më i mirë është: pushimi, ushqimi dhe pirja e lëngjeve. Ndjesitë e ankthit, pulset e shpeshta apo edhe të dobëta të rrahjeve të zemrës mund të jenë gjithashtu shenja të dehidratimit. Po kështu edhe lëkura e thatë, dhe trashja e pështymës janë shenja që nuk duhen neglizhuar pasi nëse shoqërohen me të gjitha simptomat që thamë, tregojnë për dehidratim serioz. Nëse po vuan ndjesi të tilla teksa po shtegton me miqt e tu, dhe gjërat nuk po shkojnë drejt përmirësimit, mos vazhdo më tej! Ndalu! Pusho! Ndërprite udhëtimin! Në shtëpi/apo kamp mundohu të pushosh, konsumo një vakt të ngrohtë dhe përpiqu të rifitosh sa më shumë lëngje!

Asgjë nuk duhet të na i prishë humorin, dëshirën dhe ndjesitë që na ofron një shtegtim në natyrë, prandaj këshillat më lart janë për t’i paraprirë çdo lloj situate.


*Doktoriim.com//Dehidratimi është humbje e tepruar e lëngjeve të trupit. Trupi ka nevojë për një sasi të caktuar lëngjesh, për të ruajtur të gjitha sistemet fiziologjike të tij.

Jepini fund marrëzisë!

“Fund marrëzisë!” ishte fushata nismëtare e pushtetit të Qeverisë “Rama 1” pesë vite më parë. Propaganda mëtoi t’iu ngjizë qytetarëve në mendje se Qeveria kishte si synim kryesor “shëndetin dhe largimin e popullit nga veset”. Ideja se po luftohej “bixhozi” krijoi simpati te qytetarët e thjeshtë, pavarësisht se përtej skenës, po luhej tjetër lojë. Por ky shkrim nuk ka si synim të diskutojë rreth politikës apo dhe rreth asaj fushate, më shumë se sa të tërheqë vëmendjen për atë çka po ndodh sot.

Muajt qershor-korrik të këtij viti kanë aktivitetin më të lartë të kompanive të basteve për shkak të edicionit të 21-të të botërorit. Pikërisht ky aktivitet ka nxitur të gjitha televizionet që të krijojnë/përshtasin emisione me vëmendjen te Rusi-2018. Por më shumë se sa vëmendja te futbolli në Rusi, vëmendja e televizioneve është te përthithja e sponsorizimeve, kjo sepse nuk ka asnjë lloj arsyeje tjetër se përse televizione si për shembull ABC-News – kanal krejtësisht informativ – të krijojnë nga hiçi emisione sportive.

Asgjë kundra sponsorizimeve, por në këtë kohë etika ka shkuar në plehra! Kompanitë e basteve, përveç reklamave, janë prezente edhe në studio. Prezantuesit/moderatorët ftojnë të ftuarit të vënë baste LIVE! dhe në asnjë moment nuk bëjnë thirrje apo lajmërim se bastet krijojnë varësi dhe nuk lejohen për të miturit*. Këtu nuk bën përjashtim as Radio-Televizioni Shqiptar, i cili, për më tepër, është edhe televizion publik.

Në kohën kur kompanitë e basteve janë shumfishuar edhe reklamimi nuk po ka kufij. “Superbast” quhet kompania që ka nxjerrë një reklamë ku dy të rinj që emërohen me nofka bullizmi “boli” dhe “qorri” vënë bast për vdekjen e një të moshuare! Vlera edukative e kësaj reklame është totalisht anti-vlerë për shoqërinë. Spoti në fjalë transmetohet pa problem në paketa digjitale apo në emisione ku sponsor është kjo kompani bastesh. Atë mund ta gjejmë edhe në “YouTube” dhe asgjë s’po thuhet për këtë!

Jashtë shtetit, bëri bujë dhe hapi mjaft debat spoti tejet diskriminues dhe pa-etikë i “Burger-King” që u ofronte në reklamat e saj shtetaseve ruse, shërbim falas nëse ato mbeteshin shtatzëna me ndonjë futbollist gjatë botërorit.

Autoriteti i Mediave Audiovizive por edhe Autoritet i Mbikëqyrjes së Lojërave të Fatit duhet të lëvizin!**

kalamajt
JOQ// Foto e postuar në rrjetet sociale.

Kështu, pesë vite pas “fund marrëzisë!” marrëzia vazhdon. Të bombarduar nga amplifikimi i studiove që reklamojnë koeficente dhe favoritë, fëmijë të shumtë shihen nëpër sallone bastesh, dhe me fatura nëpër duar!

Ku janë institucionet? Ku është AMA?! AMLF-ja?!

Fitofshi!


*Në pikën 1 të Nenit 6, Ligji nr.155/2015 “Për lojërat e fatit” thuhet se “organizatorit të lojërave të fatit i ndalohet të punësojë dhe të lejojë të futen apo të luajnë në mjediset e lojërave të fatit persona nën moshën 21 vjeç”.

**Në pikën “1.1” të Nenit 53, Ligji nr.155/2015 “Për lojërat e fatit” pjesa e “Kundravajtjeve administrative”, thuhet: Organizatori i lojërave të fatit dënohet me gjobë në masën 500 000 (pesëqind mijë) lekë, në rastet kur “ka të punësuar, të pranishëm në mjediset e lojërave të fatit ose lojtarë nën moshën e lejuar, sipas dispozitave të këtij ligji”.

Si po e shkatërrojnë Lumin e Shalës gjoja për turizëm dhe energjitikë

E kanë quajtur “Tajlanda Shqiptare” apo dhe “Karaibet e Alpeve”, por Lumi i Shalës nuk mund t’i shpëtonte “duarve” të këqija. Ndërtime pa leje, prerje pemësh, ndryshim të shtratit të lumit, beton dhe një projekt me 3 hidrocentrale që po rri në sirtar.

Lumi-i-Shales-nder-vite
Pamjet e Google-Maps tregojnë për asnjë ndërhyrje deri në vitin 2016.

Sezoni turistik në veri të Shqipërisë nisi këtë vit me një promovim të bujshëm të Lumit të Shalës nga organizata jofitimprurëse “Eko-Mëndje”. Më 19-20 maj atje u mbajt një festë ku mbi 300 persona iu drejtuan të ashtuquajturit Blini-Park, vendosur buzë lumit në Shosh. Pikërisht ky “Park” dhe një tjetër ca më tutje, janë ndërtime pa leje dhe madje te “Blini-Park” është ndërhyrë duke ndryshuar edhe rrjedhën e lumit.

Në një konsultim të thjeshtë në portalin “​e-Planifikimi” të Agjencisë Kombëtare të Planifikimit të Territorit (AKPT) kuptohet qartë se gjithçka në atë zonë është jashtë çdo plani vendor të miratuar nga Këshilli Kombëtar i Territorit (KKT). Ngjyra jeshile në hartë është përcaktuar në planin e përgjithshëm të jetë zonë natyrore, çka nënkupton zero ndërtim!

AKPT - foto e hartes
Në këtë zonë AKPT parashikon ndërtime (banesa) vetëm në Mollë (Molla e Shoshit).

Dihet se në basenet ujore, si për shembull liqene, rezervuare, përroje apo dhe lumej, nuk lejohet asnjë lloj ndërtimi, kjo për shkaqe sigurie. Edhe strukturat provizore, të ndërtuara me lëndë të lehta, janë deri-diku të pa-lejuara, vetëm në rast të ndonjë leje të posaçme. Ndërkohë duhet theksuar se objektet në Lumin e Shalës janë ndërtuar pas vitit 2016-të, çka vërtetohet nga pamjet satelitore të vetë hartës së AKPT-ës, e cila nuk i pikas gjëkundi.

shale-2017-pamje-lart.jpg

Por ndërtimet atje nuk kanë mbaruar. Nëse shohim vetëm pamjet në internet, kuptojmë se rrjedha e lumit është devijuar. Në pamjet nga lart mund të vërehet qartësisht sipërfaqja “e përftuar” nga Blini-Park përmes devijimit të rrjedhës së lumit. Me ç’është devijuar? Me mjete të vogla, si për shembull një eskavator “Mini JCB” që të gjithë ata 300 personat që u vendosën më 19-20 maj paten “shansin ta shohin të parkuar buzë lumit”. Gjurmët e zinxhirëve të këtij eskavatori shihen qartë edhe në pamjet nga fotografitë sipër.

Duke hulumtuar nëpër internet ishte e trishtë të shihja një foto të shkrepur nga Petrit Ibrahimi vitin e kaluar. Mbi lum, atje ku sot po ndërtoheshin me beton kabina pushimi, vjet kishin qenë kosheret e bletëve.

Kosheret-u-kthyen-kabina
Google//Foto e Petrit Ibrahimit të koshereve të bletëve, të cilat sot nuk janë më, janë zëvendësuar me kabina-pushimi (të ndërtuara me beton).
Shale 2017 pamje lart1
Pamje nga lart e shtratit të ndryshuar. Deri vitin e kaluar lumi kalonte pranë objektit me çati të kuqe në të djathtë. Në zhavorr duken gjurmët e zinxhirëve të eskavatorit.
I-ashtuquajturi-Blini-Park
Google// Foto nga Petrit Ibrahimi, korrik 2017-të. Si ishte “Blini-Park” vitin e kaluar, pa ndryshuar shtratin e lumit Shalë.

Por ironia është se ata që kanë zënë vend atje s’janë të vetmit me oreks. Babëzia është edhe nga Shteti (i pushtetarëve) që këtë lum e ka shitur prej kohësh. Vitin e kaluar u miratua koncensioni për të ndërtuar në Lumin e Shalës 3 hidrocentrale “2 me derivacion dhe 1 me digë nivel ngritës“.

Paradoksale po ta mendosh, në vend që ta mbrojnë, të organizojnë protesta dhe të sigurojnë një mënyrë shfrytëzimi ligjërisht “ok” dhe pa-ndikim ndaj zonës dhe lumit, shkojnë e bëjnë këtë që po i bëjnë natyrës atje… dhe jam i sigurt se kur të vijë koha e ndërtimit të HEC-eve, do të bëjnë thirrje për protesta dhe vetë s’do lëvizin as dhe një qime floku.

Deri atëherë, ata do të numërojnë paratë e paligjshme që po nxjerrin nga betoni buzë Shalës!


PS: Në njërën prej këtyre vend-qëndrimeve në Lumin e Shalës – te ai tjetri më tutje Blini-Parkut –  paguam 47 mijë lekë (të vjetra) për 4 pjata sallatë me nga dy vezë të skuqura në të! SIDOMOS ATJE MOS SHKONI!

Nga komentues në “Facebook” më thonë se në Blini-Park të kërkojnë 10 euro për t’u vendosur me çadër, gjë që nëse është e vërtetë është për turp! Nëse marrim parasysh këtë gjë, atëherë kuptohet më qartë se përse është devijuar shtrati i lumit.

Vllaznia në shitje! Ku janë tifozët, t’organizohemi, ta blejmë?!

Të enjten – 14 qershor – nis kampionati botëror i futbollit dhe sot pasdite vajta të vë një skedinë. Kot për qejf, si sportdashës. S’e di pse, kam dëshirë që trofeun ta fitojë Portugalia dhe po vendosja një bast simbolik, “Fitues Portugalia dhe golashënues Ronaldo”… isha duke pritur bileten, kur befas më erdhi si njoftim në celular lajmi se “Bashkia e Shkodrës nxjerr në shitje Vllazninë!“. U shtanga! Nisa ta përqesh këtë lajm dhe ua komunikova edhe të tjerëve aty te salloni. “Eh! Ja tani e vërtetuan vetë që e rrëzuan Vllazninë vetëm që ta shesin!” – ishte komenti i një tifozi aty pranë banakut. Të njëjtën ndjesi pata edhe unë.

vllaznia1Në një shkresë të bërë publike nga “Opinion.al” dhe që mban datën 8 qershor, vihet re se Kryetarja e Bashkisë Shkodër, u ka komunikuar këshilltarëve “vlerësimin e aseteve të klubit” i cili sipas portalit do të nxirret në ankand me vlerë dysheme 507 milionë lekë të vjetra. Fillimisht s’e lexova me vëmendje, por më pas vura re se në raport nuk përmendet asnjë lloj kushti se si do të nxirret në ankand “Djepi i Futbollit Shqiptar”. Asnjë parakusht, asnjë fjalë për vlerat sportive, apo dhe për tifozët.

Pikërisht në këtë pjesë, m’u kujtuan rastet e klubeve që zotërohen nga tifozët. Dhe ja! Mbase kjo rënje nga kategoria dhe kjo nxjerrje në ankand, duhet shfrytëzuar nga tifozët që t’i ushtrojnë trynsi Bashkisë dhe të bëhen edhe ata pjesë e këtij ankandi. Plot klube si CSKA-ja e Sofies, Hajduku i Splitit, apo dhe Panathinaikos këtej përreth nesh në Ballkan, zotërohen – një pjesë, ose dhe tërësisht – nga tifozët. Ka plot raste edhe gjetkë.

Eshtë koha që tifozët shkodranë të mblidhen dhe të përfaqësohen hapur me një kërkesë për ta marrë klubin në dorëzim! Mjaft më me llafe dhe ankesa! Të bëhen pjesë e këtij procesi dhe të marrin fatet e Vllaznisë në duar. Të bëhen shembull për të gjitha klubet e tjera të Shqipërisë, duke u ndërfutur edhe ata në vendimmarrje dhe menaxhimin e klubit.

Vetë s’jam tifoz i asnjë skuadre në Shqipëri, por Vllazninë e kam simpatizuar gjithmonë prej asaj tradite dhe pasioni që ka trashëguar kaherë. Por nëse do të bëhet ndonjë organizim, do të isha më se i gatshëm të investoja rrogën time dhe gjithë dashamirësinë te ky klub! S’duhen dhe aq, 1500-2000 veta që t’investojnë vetëm 1 rrogë mesatare!

Shpëtojeni Vllazninë!

Pash Zotin, pse s’ua japin statusin minatorëve?!

Sot në Tiranën e zagushisë së madhe, dhjetëra minatorë thyen qetësinë duke protestuar pa-lejen e pushtetarëve përpara Kryeministrisë. Pjesa më e madhe e tyre ishin të moshuar, por kërkesa ishte e njëjta me ato të viteve të fundit: Status për minatorin!

Pasdite bëra një “search” kuturu dhe prej 6 muajsh më rezultoi se raportoheshin thirrje të vazhdueshme për protesta. Prej marsit e këtej, vazhdimisht është paralajmëruar për “grevë urie” ndërsa edhe sot e njëjta gjë u premtua nga sfiduesit e vapës së pushtetarëve.

minatoret-fax.jpg
Fax.al//Minatorët duke protestuar sot 6 qerhsor 2018-të, përpara Kryeministrisë.

Vetëm tre muajt e fundit miniera i ka marrë jetën të paktën 4 personave. Megjithatë ky nuk ka qenë lajm i parë për mediat tradicionale. Ndërkohë sot– teksa po kërkoja lart-e-poshtë në internet – ma vrau syrin një material te Balkanwebi, se fiks një ditë përpara protestës, kishte një “lajm të porositur”*: “Nga rrënimi drejt ringritjes/Si po ja ndryshon fytyrën Albchrome minierës së Bulqizës”. Ky “lajm” rrinte fiks krahas banerit të një spitali privat, një banke, kompanish celulari etj. Por kishte dhe nga ato media, si për shembull “Top-Channel”, që protestën e sotme s’e raportuan fare.

untitled1.png
Balkanweb//Lajmi “PR” i kompanisë që administron miniera.

Pasi ndoqa dy-tre kronika një minutëshe pa-hiç sfond informues dhe lexova “reagimin­”* e atyre që bëjnë vapë në karriget e pushtetit, më erdhi ndërmend një pyetje naive: Pash Zotin, po pse s’ua japin këtë status?!

Ndërkohë më erdhi ndërmend një shtresë që e ka aktualisht një “status” në këtë vend dhe madje që prej vitit 1993, por që ata atje lart – pushtetarët – bënë-si-bënë dhe ua çpifën edhe atë…

Nga 42 772 të përndjekur që ka listuar që prej vitit 1997 Instituti i të Përndjekurve Politik, sipas auditmit të KLSH-ës (2016) kanë aplikuar vetëm 23 964, pjesës tjetër – 18808 – ose i ka ardhur në majë të hundës dhe për nder s’u kërkon më gjë këtyre, ose s’jetojnë më fare në Shqipëri!

Uroj që për minatorët këta lloj politikanësh që kemi pasur 27 vite, të sillen ndryshe!


Lajm i porositur është çdo material i përcjellë – kundrejt/po ose jo pagesës/sponsorizimit – në media nga drejtoritë e PR-it (Marrëdhënies me Publikun) e kompanive/institucioneve/partive të cilat janë të interesuara për të krijuar/ndikuar te perceptimi rreth një imazhi/ideje/perceptimi të caktuar.

Po sikur t’bënim një Kupë për skuadrat shqiptare anë e mbanë Ballkanit?!

Mirë, “jo!” një kombëtare, “jo!” një kampionat të përbashkët, por ç’e pengon Shqipërinë ose Kosovën të krijojnjë një turne gjithëpërfshirës me skuadrat “kuqezi” anë e mbanë Ballkanit?! Unë them asgjë s’e pengon! Me pak vullnet dhe me dy-tre ide të sakta, mund të marketizohet si duhet një kupë futbolli mes shqiptarësh dhe kjo gjë mund të nxisë jo vetëm ndërveprimet ekonomike dhe kulturore, por edhe një afrim më tej “mes veti”.

Ja dy ide “for free” për një Kupë ndërshqiptarësh!

lekaII
Google//Leka II Zogu.

Përtej qëndrimeve politike dhe historike rreth figurës së Mbretit, gjykoj se një Kupë Mbreti “como en España” do të ishte e përkryer nga ana e marketingut, dhe po kështu diplomacisë publike për rastin tonë. Ja për shembull, nismën për ta organizuar ta marrë përsipër Princi Leka II. Falë lobimit të tij mund të gjenden sponsorë të ndryshëm. Sigurisht pasi të dakordësohet një periudhë kohe që nuk bie ndesh me aktivitetet e tjera që mund të kenë skuadrat. Në verë për shembull! Do ishte e përkryer! Mund të ftohen të gjitha klubet përtej kufirit të Shqipërisë dhe një ftesë nga Princi Leka II merret shumë herë më seriozisht krahasuar me ide apo palë të tjera organizuese. Le ta imagjinojmë pak! Kupa e Republikës… dhe pastaj Kupa e Mbretit… dhe pastaj një skuadër që bën tripletë titujsh në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni, Mal të Zi dhe gjetkë! Fantastike!

shefqeti
Google//Shefqet Kastrati.

Kush është një produkt apo markë që mund t’i përfaqësojë më shumë Shqiptarët?! Më vjen ndërmend një produkt dhe po kështu biznes i fuqishme. “Kastrati” për shembull. Siç është Gazprom në Rusi që sponsorizon fuqimisht sportin, le të bëhet edhe këtu Zt. Shefqet Kastrati promotor i sportit duke investuar në një turne të përtej-kufijve. Fitimi do të ishte reciprok. Edhe marka do të njihej dhe reklamohej përtej kufirit edhe sporti, kultura dhe diplomacia publike do të ndërvepronin në prosperitet duke nxitur një të ardhme më të lidhur mes nesh, shqiptarësh.

irfani-fatmiri
Google//Irfan dhe Fatmir Hysenbelliu.

Biznesmenë të tjerë po aq të fuqishëm, si për shembull Zt. Samir Mane, apo familja Hysenbelliu mund ta përdornin një turne të tillë sporti për të promovuar produktet e tyre. Fatmiri, djali i Zt. Irfan Hysenbelliu, ka qenë një futbollist dhe e njeh mirë se si funskionon futbolli. Ai mund të jetë një urë lidhëse dhe si të thuash “organizator” i këtij turneu të hamendësuar.

Ja pra, dy ide i thashë edhe unë. Kush e di sa ide do të mund të nxirrnin andej nga Federatat (FSHF dhe FFK) vetëm nëse do të kishin vullnetin dhe dëshirën për të organizuar diçka!


Ps: Nismën mund ta ndërrmarin edhe ata të Kosovës, Pacolli për shembull si largpamës, dashamirës i prosperitetit mes shqiptarëve, mund ta bënte fiks këtë punë!